ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΜΙΕΤ- ΑΜΕΡΙΚΗΣ 13

Ο Ραμπελαί και ο κόσμος του είναι μια συναρπαστική ερμηνεία του ραμπελαισιανού μυθιστορήματος. Εδώ ο Μπαχτίν δείχνει την ουσιαστική σχέση του Γαργαντούα και του Πανταγκρυέλ με τη λαϊκή κουλτούρα, με τον γκροτέσκο ρεαλισμό, με το καρναβάλι. Ο Ραμπελαί δεν έγραψε τα βιβλία του απομονωμένος στο σπουδαστήριό του, αλλά τριγυρνώντας στα παζάρια και στα πανηγύρια των γαλλικών πόλεων, ακούγοντας τις φωνές των πραγματευτών και παρακολουθώντας παραστάσεις πλανόδιων θιάσων. Άλλωστε, ο Ραμπελαί ήταν ένας σπουδαίος εκπρόσωπος της γκροτέσκας λογοτεχνίας: δεν υπηρέτησε το κλασικό αισθητικό ιδεώδες, αλλά ανέδειξε το δύσμορφο, το παράδοξο και το υπερβολικό. Κυρίως όμως έγινε ο κατεξοχήν εκφραστής του καρναβαλικού πνεύματος, εκείνης της δύναμης που ανατρέπει και αναποδογυρίζει την κατεστημένη τάξη. Η μελέτη του Μπαχτίν, ωστόσο, δεν αρκείται στην ερμηνεία του Ραμπελαί· παρουσιάζει επίσης από μια εντελώς νέα οπτική την κοινωνία και τον πολιτισμό της Αναγέννησης. Αποδεικνύει ότι οι γιορτές, τα πανηγύρια και τα καρναβάλια, η κουλτούρα του γέλιου και της πλατείας, δεν ήταν τότε περιθωριακά αλλά κεντρικά στοιχεία στη ζωή των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Σε τακτά χρονικά διαστήματα, ο ομαλός εργασιακός βίος διακοπτόταν από πολυήμερες διασκεδάσεις, με οργανωμένες παρελάσεις, χορούς και γλέντια. Και αυτές οι λαϊκές γιορτές και διασκεδάσεις καθόριζαν τη σκέψη και τη ζωή όλων των κοινωνικών τάξεων. Πάνω απ’ όλα όμως, το βιβλίο του Μπαχτίν είναι ένα μανιφέστο που κηρύσσει την πλήρη απελευθέρωση του ανθρώπινου πνεύματος από το φόβο. Στόχος των επιθέσεων του Ραμπελαί, μας θυμίζει ο συγγραφέας, ήταν οι αγέλαστοι, όλοι εκείνοι που εκφοβίζουν και καταπιέζουν την ανθρωπότητα με τη σοβαρότητα και τη σκυθρωπότητά τους. Χάρη στο γέλιο, με την καταστροφική και ταυτόχρονα αναγεννητική δύναμή του, ο άνθρωπος απελευθερώνεται από το φόβο.

Στον παρόντα τόμο περιλαμβάνονται πέντε δοκίμια του Μιχαήλ Μπαχτίν που αφορούν ζητήματα ποιητικής. Με τον όρο ποιητική ο Μπαχτίν αναφέρεται στην αισθητική της λογοτεχνίας ως επιστημονικό κλάδο. Τα δοκίμια βρέθηκαν στα κατάλοιπα του συγγραφέα και εκδόθηκαν το 1979, τέσσερα χρόνια μετά τον θάνατό του. Στην πραγματικότητα, δεν είναι ολοκληρωμένα δοκίμια αλλά σημειώσεις που κρατούσε κατά τη διάρκεια πολλών ετών. Παρ’ όλα αυτά, έχουν ιδιαίτερη αξία για τη θεωρία της λογοτεχνίας. Εδώ ο Μπαχτίν αναπτύσσει τη θεωρία του για τη σταδιακή διαμόρφωση του μυθιστορήματος μαθητείας, παρουσιάζει τις απόψεις του για τα είδη λόγου, επιμένοντας στην επικοινωνιακή λειτουργία της γλώσσας, εκθέτει την αντίληψή του για το κείμενο και για τη σχέση του με τον συγγραφέα και τον αναγνώστη, διευκρινίζει έννοιες που εισήγαγε σε άλλα έργα του, όπως η διαλογικότητα, η εξωτοπία, ο μεγάλος χρόνος, η σχέση μεταξύ του εγώ και του άλλου. Επεκτείνει, τέλος, τη θεωρία του για το γέλιο, το καρναβάλι και τη μυθιστορηματική πολυφωνία. Στα «Δοκίμια ποιητικής», ο Μπαχτίν συνδυάζει τη φιλοσοφία με τη λογοτεχνική κριτική και προτείνει μια νέα μέθοδο για τη μελέτη της λογοτεχνίας, τη διαλογική μέθοδο, που διαφέρει τόσο από τη μαρξιστική όσο και απ’ τη μέθοδο των φυσικών επιστημών.

Τίτλος: Ας αναστοχασθούμε εαυτούς και αλλήλους

Συγγραφέας: Θεοδόσιος Π. Τάσιος

Έκδοση: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2014

Σελίδες: 540

ISBN:  978-960-524-402-6

Τιμή με έκπτωση: 16,20€

Γιατί άραγε πρέπει να «αναστοχασθώ» τον εαυτό µου; Αν ήδη ξέρεις «τί είσαι, ποιός είσαι και πώς είσαι», δεν χρειά­ζεται ν’ αναστοχασθείς τίποτα. Εµείς οι άλλοι όµως που δεν διαθέτοµε τέτοιες υπαρξιακές βεβαιότητες, τη νιώθουµε την ανάγκη να ξανασκαλίσοµε αυτό το βαθύτατα προσωπικό ζήτηµα. Όσο για τους «Άλλους», εκεί είναι που µάλλον δεν ξέροµε και πολλά: Ο Άλλος είναι αλλού, κι είναι κι αλλιώτικος. Και καθώς η ζωή µου πλέκεται κάθε στιγµή µαζί µε τους Άλλους, πώς να πετύχω µια καλή ζωή όταν αγνοώ τη φύση των Άλλων και τη σχέση µου µαζί τους…

Ετούτο το βιβλίο αποπειράται να θυµίσει πόσο αξίζει τον κόπο να «αναστοχασθούµε εαυτούς και αλλήλους», µέσα στο σύνολο που το λένε Κοινωνία... Ξεκινάει µε τις κοινωνίες των ζώων, επιµένει ύστερα στη βασανιστική ερµηνεία του ηθικού ενεργήµατος και στην ηδονή του Καλού «εδώ και τώρα». Θέλει κατόπιν να δείξει ότι η Πολιτική (όχι η πολιτικαντική) και η Περιβαλλοντική είναι ηθολογικής κατηγορίας διεργασίες, ενώ αναλύει και µερικά πρακτικά ζητήµατα όπως η επαγγελµατική δεοντολογία, ο κίνδυνος της Τεχνοκρατίας, το σαράκι της πάνδηµης δωροδοκίας κ.ά. Τέλος, περιγράφει ένα σύστηµα Ηθοπαιδείας ως ρωµαλέου πολιτικού µέσου, ενώ δεν αποφεύγει ν’ ασχοληθεί και µε το Θρησκεύεσθαι – ένα επίσης υποστασιακό θέµα που απασχολεί δισεκατοµµύρια Ανθρώπων.

Τίτλος: Κρήτη 1960

Συγγραφέας: John Donat

Επιμέλεια: Μαρία Βασιλάκη

Έκδοση: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2014

Σελίδες: 144

ISBN: 978-960-524-085-1

Τιμή με έκπτωση: 22,50€

Η έκδοση αυτή παρουσιάζει περίπου 140 από τις φωτογραφίες που ο John Donat τράβηξε σε δυο διαδοχικά ταξίδια του στην Κρήτη το 1960 και το 1961. Το ενδιαφέρον των φωτογραφιών αυτών δε βρίσκεται μόνο στην αισθητική αξία και την καλλιτεχνική τους ποιότητα, αλλά και στον πολύ προσωπικό τρόπο με τον οποίο ο Donat απαθανάτισε τον τόπο, τα πρόσωπα και τις ασχολίες τους, έτσι που να αναδύεται έντονα η ατμόσφαιρα της εποχής. Σε κάποιες από τις φωτογραφίες του καταγράφει χαρακτηριστικά σοκάκια και σπίτια της παλιάς πόλης των Χανίων, το γραφικό κουρείο του Πίπη στην Ιεράπετρα, το σκαμμένο από τα χρόνια πρόσωπο μιας γριάς γυναίκας, στιβαρές κορμοστασιές Κρητικών, τα έξυπνα βλέμματα των παιδιών. Αλλού φωτογραφίζει σχεδόν κινηματογραφικά την ταβέρνα του Μπουζουνιέρη: τους θαμώνες της, τους ναύτες που χορεύουν ζεϊμπέκικο, το τζουκ μποξ με τις φωτογραφίες του Καζαντζίδη και της Μαρινέλλας. Λίγο πιο κάτω συναντά την περιφορά της εικόνας της Παναγίας στις 21 Νοεμβρίου, ημέρα των Εισοδίων της. Οι μητροπολίτες με τα επίσημα άμφιά τους στο μέσον της πομπής, οι στρατιώτες σε εφ’ όπλου λόγχη παραταγμένοι αριστερά και δεξιά, και τα παπαδοπαίδια με τα λάβαρα στα χέρια, που ούτε σε μια τέτοια στιγμή δεν μπορούν να κρύψουν τη διάθεσή τους για παιχνίδι.

Ταξιδεύοντας στην ύπαιθρο ο Donat γοητεύεται από τα παλιά βυζαντινά τοιχογραφημένα εξωκκλήσια αλλά και από τις γραμμές των λόφων, τους ελαιώνες μετά τη βροχή, τα καφενεία, το καζάνι της τσικουδιάς, το ελαιοτριβείο. Γνωρίζεται με τους ανθρώπους, την οικογένεια Μαλεφάκη στον Άγιο Ιωάννη, τον Παύλο και την Ελένη Ορφανουδάκη στην Ανώπολη, τον Παπαμάρκο στην Κάνδανο, και τους φωτογραφίζει με την ίδια αγάπη που κι εκείνοι τον δέχονται. Στο Καλό Χωριό παρακολουθεί τις προετοιμασίες για ένα γάμο. Μια όμορφη κοπέλα που μόλις έχει στρώσει το κρεβάτι του γάμου, ευχαριστημένη φτιάχνει τα μαλλιά της. Κι ενώ ο Donat τη φωτογραφίζει, εκείνη στρέφει αλλού το βλέμμα της, ένα βλέμμα τόσο έντονο που μοιάζει να έχει μόλις δραπετεύσει από ταινία του ιταλικού νεορεαλισμού. Υπάρχει μια ατελείωτη ποικιλία στις φωτογραφίες του John Donat.

Το βιβλίο αυτό σε ταξιδεύει στην Κρήτη και σε βοηθά να ανασυνθέσεις τη ζωή στο νησί, έτσι όπως ήταν στις αρχές της δεκαετίας του ’60. Είναι ένα βιβλίο που ξεκίνησε από ένα ταξίδι, εκείνο του John Donat  στην Κρήτη, και σ΄ ένα ταξίδι σε οδηγεί με τη σειρά του, σ΄ ένα ταξίδι γοητευτικό, όπως ακριβώς και αυτό το βιβλίο.