ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΜΙΕΤ- ΑΜΕΡΙΚΗΣ 13

Ο Θεμιστοκλής Ξανθόπουλος συνοψίζει αντικείμενο ερευνητικής δουλειάς επτά χρόνων για δύο κοινά σε όλους μας νοητικά ζητούμενα: την ενδόμυχη και συνήθως βασανιστική αναζήτηση των αιτίων που οδηγούν τη ζωή μας μέχρι το εκάστοτε σημείο «παρόν» και την πιεστική ανάγκη χάραξης ρεαλιστικής διεξόδου προς ένα απαλλαγμένο από την περιρρέουσα δυστοπία μέλλον. Το «Οδοιπορικό στο δοκίμιο» εισάγει τον αναγνώστη στις πηγές του όλου νοητικού εγχειρήματος. Χαρτογραφούνται οι εμφανείς δομές, λειτουργίες και πρωταγωνιστές στον κοινό ανθρώπινο νου, αποτυπώνεται η σημερινή εφιαλτική παγκόσμια κοινωνικοοικονομική πραγματικότητα, που μετασχηματίζει το τρίτο ημιτελές μέρος της μουσικής συμφωνίας του είδους μας homo sapiens στη βιόσφαιρα σε κακόηχο παραλήρημα. Στο κύριο μέρος του δοκιμίου ιχνηλατείται η συναρπαστική διαδρομή της ανθρωπότητας, από τη γένεση μιας διακεκριμένης βιολογικής οντότητας με αδύναμα τα εμφανή προσόντα για την επιβίωση και ολιγάριθμη περιθωριακή παρουσία στην πανίδα, μέχρι τον καλπάζοντα κατά τον τελευταίο αιώνα πληθωρισμό απογόνων σε ακραίες αντιφάσεις δύναμης και εξαθλίωσης, υβριστικής αλαζονείας και βουβής απελπισίας. Ο συγγραφέας, ταπεινός διάκονος πρακτικών εφαρμογών της υψηλόφρονος ρήσης sapere aude του Καντ, διαπιστώνει τις καταστροφικές για τις νέες γενιές συνέπειες της επικράτησης του προτύπου homo economicus consumens, την επιβολή με πανίσχυρα επικοινωνιακά μέσα του νέο-μεσαιωνικού δόγματος «Ο καθένας για τον εαυτό του και η Αγορά –στη θέση του Θεού– για όλους». Διατηρεί, εντούτοις, και την ιδιότητα του αισιόδοξου διακόνου των θετικών επιστημών. Θαυμάζει την εκρηκτική οριζόντια διάχυση της πληροφορίας και την αποφασιστική συμβολή της στον εκδημοκρατισμό της δημιουργικής γνώσης για την αυτοδύναμη παραγωγή χρήσιμων και ανθεκτικών στον παγκόσμιο ανταγωνισμό προϊόντων και υπηρεσιών. Πολλά και ενδιαφέροντα είναι τα σχετικά με το θέμα του εκδοθέντος δοκιμίου αφηγήματα. Ο Θεμιστοκλής Ξανθόπουλος επιχειρεί να προσθέσει στο δικό του αφήγημα και το «χρήσιμον», ένα νοητικό εργαλείο εφοδιασμένο με αξιόπιστο γνωσιολογικό υπόβαθρο από σημαίνοντα προγενετικά και εξελικτικά κατά την προϊστορική και ιστορική περίοδο του είδους μας χαρακτηριστικά. Προσβλέπει συνακόλουθα στη συμβολή του αναγνώστη, από τη διόρθωση λαθών και συμπλήρωση παραλείψεων μέχρι τη ρητή αντιπαράθεση απόψεων.

(από την παρουσίαση του βιβλίου στο Ε.Μ.Π.)

Τίτλος: Το Νοσοκομείο στις Διασταυρώσεις της Αρχιτεκτονικής με την Ιατρική
Συγγραφέας: Κων/νος Ξανθόπουλος
Επιμέλεια: Παναγιώτης Σουλτάνης
Έκδοση: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2016
Σελίδες: 632
ISBN: 978-960-250-668-4
Τιμή στο βιβλιοπωλείο μας: 30,00€





Αν η "νεωτερικότητα" υποδηλώνει, την επινοητικότητα μιας κοινωνίας καθώς διαμορφώνει το μέλλον της, το νοσοκομείο αποδεικνύεται ο ιδεώδης τόπος και θεσμός που την εκφράζει και την υλοποιεί διαχρονικά. Η αρχή της νεωτερικής του ανέλιξης συμπίπτει με την ακμή του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού, του θετικισμού και του κοινωνικού ανθρωπισμού, από τον 17ο αιώνα και εκείθεν. Με τις νέες αντιλήψεις για το ρόλο του "μοντέρνου" νοσοκομείου, η ίαση παύει να θεωρείται πλέον αντικείμενο "ελέους" και εντάσσεται στη λειτουργία της κοινωνικής "πρόνοιας". Οι κατακτήσεις της ιατρικής, των φυσικών επιστημών και της οικοδομικής τέχνης και τεχνολογίας, ή προσφορά των Εγκυκλοπαιδιστών του Διαφωτισμού, οι διαλεκτικές αντιπαραθέσεις ανάμεσα στη συντήρηση παρωχημένων στερεοτύπων και στην αναζήτηση νεωτερικών προτύπων, τα στοχευμένα ενημερωτικά ταξίδια, οι διακρατικές ανταλλαγές ιδεών και γνώσεων, η κυκλοφορία σχετικών δημοσιεύσεων, όλα αυτά ανέδειξαν νέες προσεγγίσεις στα νοσοκομεία, τα οποία υπήρξαν προοίμια μιας ανεπανάληπτης δημιουργικής τάσης και συνέχειας μέχρι και σήμερα.

Κι όμως, το νοσοκομείο υπήρξε επίσης συχνά παραγνωρισμένος τόπος και θεσμός. Συμβολικές και ιδεοληπτικές εμμονές, μοιρολατρικές και μυστικιστικές προκαταλήψεις γύρω από την "αρρώστια", τα αίτια και τους φορείς της συνέτειναν σ' αυτή την παρεξήγηση. Ενίοτε, η έλλειψη αισθητικού ενδιαφέροντος επέτεινε μιαν αντίστοιχη αρνητική εικόνα στην κοινωνία και τους χρήστες του. Επιπλέον, η παρουσία του συνδυάστηκε όχι σπάνια με κριτήρια και επιδιώξεις αλλότρια προς τον κυρίως ρόλο του, ή ακόμα και με θεωρήσεις για τη νομοτελειακή υπεροχή του τεχνολογικού του εξοπλισμού. Ανάλογα, το νοσοκομειακό περιβάλλον εκλαμβανόταν ως αλλοτριωτικό και "αποστειρωμένο", και οι χρήστες του εξ ορισμού ευπαθείς, πειθήνιοι και παθητικοί.

Πέρα όμως από τις διακυμάνσεις στη μακραίωνη ιστορία του νοσοκομείου εμφανίζονται, όλο και ευρύτερα, ευφυή δείγματα ανάκτησης μιας καθ' όλα εξανθρωπισμένης λειτουργίας, εικόνας και κλίμακας. Στις μέρες μας ειδικά, υπάρχει η τάση ένταξης του νοσοκομείου σε ένα πλέγμα συμπληρωματικών αστικών εξυπηρετήσεων, έτσι ώστε να διευρύνεται και να αποκεντρώνεται η καθιερωμένη του λειτουργία, απομακρύνοντάς το από στείρες φονξιοναλιστικές, τεχνοκρατούμενες και εντέλει στερεότυπες προσεγγίσεις.

Το παρόν σύγγραμμα συνοψίζει την εξελικτική διαδρομή του "μοντέρνου" νοσοκομείου ως απόρροια των προαναφερθέντων, ανάμεσα στη στασιμότητα και την πρόοδο, το στερεότυπο και το νεωτερικό. Επιχειρεί ειδικότερα να ανοίξει ένα κεφάλαιο για την προτακτική σημασία της αρχιτεκτονικής, ειδικά εκεί όπου το νοσοκομείο συνδυάζεται εποικοδομητικά με τις ιδέες και τις πράξεις που αναδεικνύουν τη λειτουργική του αυταξία και την κοινωνική του συνεισφορά: στις εκάστοτε δηλαδή διασταυρώσεις της αρχιτεκτονικής με την ιατρική.