ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΜΙΕΤ- ΑΜΕΡΙΚΗΣ 13

Πριν από εφτά χρόνια, η συστηματική αναζήτηση στην περίφημη Bibliothèque de l’Academie Nationale de Médecine (Βιβλιοθήκη της Εθνικής Ακαδημίας Ιατρικής), στο Παρίσι, επιφύλαξε μια ευχάριστη έκπληξη για τους ερευνητές. Ο Κωνσταντίνος Ηροδότου, επικεφαλής επιστημονικής ομάδας, ανακάλυψε ένα άγνωστο χειρόγραφο του Κοραή, γραμμένο στα λατινικά το 1790, με τίτλο De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura (Για τις κληρονομικές ασθένειες: ύπαρξη, φύση, πρόληψη, θεραπεία). Το κείμενο είχε γραφτεί για να υποβληθεί σε διαγωνισμό της Βασιλικής Εταιρείας Ιατρικής των Παρισίων, ενός δυναμικού και νεωτεριστικού θεσμού, που κινούνταν στην τροχιά των Ιδεολόγων του Διαφωτισμού, με φιλόδοξο ιατρικό μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα και πολιτική ατζέντα. Ο Κοραής επιθυμεί να συνδέσει την ιατρική με την ελληνική αρχαιότητα, την πολιτική, την ηθική και τα πάθη. Έτσι, σε τελευταία ανάλυση, αναδεικνύεται στοχαστής της βιοπολιτικής, καθώς η επιθυμία γίνεται, τον 18ο αιώνα, ερώτημα πρωταρχικής σημασίας και συμπλέκεται με την εμφάνιση του πληθυσμού ως κύριου διακυβεύματος στον πολιτικό λόγο.
Το ανέκδοτο μέχρι σήμερα αυτό έργο έρχεται να προσθέσει μια σημαντική ψηφίδα στην εργοβιογραφία του Κοραή, θυμίζοντάς μας μια αγνοημένη όψη του: την ιατρική παιδεία και συγκρότησή του. Η ανά χείρας έκδοση είναι η πρώτη, σε όλο τον κόσμο. Το επόμενο διάστημα, Το έργο θα κυκλοφορήσει και στα γαλλικά. Η εισαγωγή και τα σχόλια του Κωνσταντίνου Ηροδότου προσφέρουν στον αναγνώστη ένα εργαλείο για να προσεγγίσει μια όψη του κοραϊκού έργου, σημαντική όχι μόνο για τη διανοητική διαδρομή του μεγάλου στοχαστή, αλλά και για την ιστορία της Ιατρικής, τον Νεοελληνικό Διαφωτισμό και γενικότερα την ιστορία των ιδεών.

Ένα Υπόμνημα του Αδαμάντιου Κοραή στο Παρίσι το 1803, την εποχή που ο Ναπολέων ήταν ακόμα Ισόβιος Ύπατος, είναι η αφετηρία της διεθνοποίησης του Ελληνικού Ζητήματος τις δύο πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα, αλλά και η αφορμή για έναν νεαρό Γάλλο ευγενή, τον Σατωμπριάν, να επισκεφθεί την Ελλάδα, τρία χρόνια αργότερα, το 1806, να γοητευθεί από τη λάμψη του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και να απογοητευθεί από τους σύγχρονους Έλληνες, που δεν έμοιαζαν σε τίποτα με τους αρχαίους προγόνους τους. Δέκα χρόνια αργότερα, το Ελληνικό Ζήτημα, έχοντας ευαισθητοποιήσει ακόμα περισσότερους διανοούμενους και ανθρώπους του πνεύματος στην Ευρώπη, οδηγεί έναν νέο Γάλλο συγγραφέα με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Σταντάλ να γράψει ένα κείμενο για την Αναγέννηση της Ελλάδας, και μάλιστα το 1816, την πρώτη χρονιά της Ιεράς Συμμαχίας, χρονιά σκοτεινή για όλους τους επαναστάτες της Ευρώπης. Είναι γοητευτικό να παρασυρθούμε σε μία μάλλον απλουστευτική προσέγγιση της επίδρασης που ασκεί η μία προσωπικότητα στην άλλη, καθώς οι διαδρομές των ιδεών του φιλελληνισμού ούτε γραμμικές υπήρξαν ούτε οι φορείς τους έδιναν το ίδιο περιεχόμενο στις έννοιες Έλληνας, Γραικός, Ρωμιός, Ελλάδα, ωστόσο εδώ, μέσα από την παράθεση των αντιλήψεων αυτών των τριών για το Ελληνικό Ζήτημα, αναδεικνύεται μία πανευρωπαϊκή αλήθεια που είχαν αρχίσει πια να την υποψιάζονται πολλοί. Το παλιρροϊκό κύμα της νεωτερικότητας που ξεκίνησε το 1789, παρά την προσωρινή του ήττα, ήταν αδύνατον να φρεναριστεί πλέον από οποιαδήποτε Ιερά Συμμαχία. 

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)