Blogger Template by Blogcrowds.

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Η Γένεση του Ελληνικού Κράτους. Χαρτογραφία και Ιστορία / 1770-1838


Η Γένεση του Ελληνικού Κράτους. Χαρτογραφία και Ιστορία / 1770-1838
 

Γιώργος Τόλιας
Με τη συνεργασία της Βούλας Λιβάνη και της Ελένης Γκαδόλου 

Επιστημονική επιμέλεια έκθεσης / Επιμέλεια καταλόγου: Γιώργος Τόλιας
Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2021 (Δεκέμβριος)
Σελίδες:
281, με 129 έγχρωμες και α/μ εικόνες
Διαστάσεις:
24 x 30 εκ.
ISBN:
978-960-250-783-4
Τιμή:
45,00 €
Τιμή ΜΙΕΤ:
40,50 € 


 

[…] Ανάμεσα στα 1770 και τα 1838 ολοκληρώνεται ο κύκλος των στρατιωτικών και επιστημονικών επεμβάσεων της Δύσης που εγκαινιάστηκε με τη ρωσική επέμβαση στο Αιγαίο, στα 1770-1775. Για έξι δεκαετίες, οι ρωσικές, αυστριακές, βρετανικές και γαλλικές βλέψεις στην περιοχή εντείνονται, δημιουργώντας το λεγόμενο Ανατολικό Ζήτημα, τον έντονο διπλωματικό και στρατιωτικό ανταγωνισμό εν όψει του διαμελισμού των κτήσεων της Πύλης στα Βαλκάνια και την Εγγύς Ανατολή, και τη δημιουργία στην περιοχή εδαφικών οντοτήτων εξαρτημένων από τη μια ή την άλλη δυτική δύναμη. Στο πλαίσιο αυτό εκδηλώνεται ένας πολιτικός φιλελληνισμός, καθώς το ζήτημα της πολιτικής αναβίωσης της Ελλάδας τίθεται πλέον ανοικτά, ενώ, παράλληλα, αναπτύσσεται ο ελληνικός επαναστατικός πατριωτισμός: από τον ξεσηκωμό της Πελοποννήσου, κατά την εποχή των ορλωφικών, έως την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας και από το κίνημα του Ρήγα και την πατριωτική ρητορική του Κοραή, κατά την εκστρατεία του Βοναπάρτη στην Αίγυπτο, ο ελληνικός πατριωτισμός ωριμάζει και τελικά κορυφώνεται ως επαναστατική και εθνική πλέον διεκδίκηση.

Στο νέο και διαρκώς μεταβαλλόμενο αυτό περιβάλλον, η γεωγραφία και η χαρτογραφία του ελληνικού χώρου ανθούν. Ρώσοι, Αυστριακοί, Άγγλοι και Γάλλοι έχουν το βλέμμα τους διαρκώς στραμμένο στις ελληνικές περιοχές. Πρωτοστατούσης της Γαλλίας, οι αποστολές στρατιωτικών, διπλωματών, επιστημόνων και τοπογράφων πυκνώνουν, η εικόνα του ελληνικού χώρου οικοδομείται σε ολοένα και πιο στέρεες πραγματολογικές βάσεις. Πράγματι, η γεωγραφία και η χαρτογραφία πλαισίωσαν τους ποικίλους σχεδιασμούς στρατηγικής διείσδυσης, άλλοτε εκ των υστέρων, ως αποτέλεσμα της παρουσίας των ξένων στην περιοχή, άλλοτε εκ των προτέρων, ως σχεδιασμός και προγραμματισμός της […] Η έκθεση και η μελέτη που την συνοδεύει παρακολουθούν τις διαδοχικές ξένες αποστολές αναγνώρισης και χαρτογράφησης, από τις εργασίες των αξιωματικών της ρωσικής αρμάδας του Αιγαίου (1770-1775) έως εκείνες των μελών της γαλλικής Επιστημονικής Αποστολής του Μοριά (1829-1838), φωτίζοντας τις εντατικές προσπάθειες συλλογής δεδομένων για τον ελληνικό χώρο καθώς και τη συνεχή ροή των πληροφοριών προς τις κεντρικές υπηρεσίες της Αγίας Πετρούπολης, του Λονδίνου και, κυρίως, του Παρισιού, όπου πεπειραμένοι γεωγράφοι της Ακαδημίας ή των στρατιωτικών υπηρεσιών αξιολογούν και επεξεργάζονται τοπογραφικά και μετρητικά δεδομένα, διαμορφώνοντας τη γεωγραφική και χαρτογραφική εικόνα της Ελλάδας […] Άλλοτε προστάτες της Ελλάδας επιτιθέμενοι στην Πύλη και άλλοτε σύμμαχοι και εγγυητές της οθωμανικής ακεραιότητας, Ρώσοι, Άγγλοι και Γάλλοι δημιούργησαν ένα ασύνηθες σύστημα διαρκώς μεταβαλλόμενων συσχετισμών, το οποίο κατέληξε στο Ναβαρίνο, την τριπλή προστασία της Ελλάδας και τη μόνιμη συνδιάσκεψη του Λονδίνου (1827-1832), όπου οι τύχες της Ελλάδας συζητούνται και μεταβάλλονται διαρκώς.

[…] Δύο σημεία πρέπει να επαναλάβουμε στο σημείο αυτό: πρώτον, το γεγονός ότι οι δυτικοί γεωγράφοι και χαρτογράφοι, βασισμένοι στη γνώση του τόπου και της ιστορίας, είχαν καταλήξει σε μια συνολική σύλληψη του εθνικού ελληνικού χώρου, των ορίων και της εσωτερικής του συγκρότησης, πριν τη θεσμική αναγνώριση και οργάνωση του ελληνικού κράτους· και δεύτερον, ότι η πρότασή τους υιοθετείται τόσο στη φιλελληνική Δύση όσο και από την πατριωτική ελληνική διανόηση και τις ελληνικές επαναστατικές κυβερνήσεις – γεγονός που επιβεβαιώνει την εισαγωγική μας διαπίστωση για τη σημαίνουσα πολιτική βαρύτητα του γεωγραφικού εγχειρήματος […]

(αποσπάσματα από την έκδοση,
πηγή: ΜΙΕΤ)

Χώρας χαρτών γράφειν

Χώρας χαρτών γράφειν. Με αφορμή τα 130 Χρόνια της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού 1889-2019

Ευάγγελος Λιβιεράτος

Εισαγωγή: Ιωάννης Τζιφόπουλος
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τρικόγλειος Βιβλιοθήκη & ΓΥΣ, Θεσσαλονίκη 2020, σ.112
ISBN: 978-960-243-722-3
Τιμή:20,00€
Τιμή ΜΙΕΤ: 18,00€





Η έκδοση προέρχεται από την έκθεση 130 Χρόνια Χαρτογραφώντας την Ελλάδα-Αποτυπώσαμε το Παρελθόν Χαράσσουμε το Μέλλον για να τιμηθεί η επέτειος των 130 Χρόνων από την ίδρυση της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού (ΓΥΣ). Την έκθεση οργάνωσε η Γεωγραφική Υπηρεσία σε συνεργασία με τη Βιβλιοθήκη & Κέντρο Πληροφόρησης ΑΠΘ (ΒΚΠ ΑΠΘ) και την υποστήριξη του Εργαστηρίου Χαρτογραφίας & Γεωγραφικής Ανάλυσης ΑΠΘ (CartoGeoLab ΑΠΘ). Την έκθεση σχεδίασε, συνέγραψε και επιμελήθηκε ο ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ Ευάγγελος Λιβιεράτος.

Η παρούσα έκδοση περιλαμβάνει την ιστορία της χαρτογραφίας στην Ελλάδα από την εποχή του Καποδίστρια και οκτώ χαρτογραφικές ιστορίες πριν, από και μετά το 1889. Συμπληρώνεται από την άγνωστη ιστορία για τον Α.Ν. Μαυροκορδάτο (1862-1895), ο οποίος υπήρξε ο χαρτογράφος των πρώτων ελληνικών χαρτών. Στην έκδοση περιλαμβάνεται και σύντομο ιστορικό διάγραμμα περί των βηματιστών και ημεροδρόμων του στρατού του Μεγ. Αλεξάνδρου από τον Καθηγητή Ιωάννη Ζ. Τζιφόπουλο, Πρόεδρο Επιτροπής της ΒΚΠ ΑΠΘ. 

Mediterranean Cartographic Stories: Seventeenth - and Eighteenth-century

Mediterranean Cartographic Stories: Seventeenth - and Eighteenth-century. Masterpieces from the Sylvia Ioannou Foundation Collection
Συλλογικό

Επιμέλεια:
Παναγιώτης Ν. Δουκέλλης
Ίδρυμα Σύλβια Ιωάννου, Αθήνα 2019, σ.175
ISBN: 978-618-83044-2-0
Τιμή:
45,00€
Τιμή ΜΙΕΤ: 42,45€



Μία καλαίσθητη έκδοση (Αθήνα 2019) επιλεγμένων ανακοινώσεων του 3ου Διεθνούς Συνεδρίου του Ιδρύματος Σύλβιας Ιωάννου το οποίο διεξήχθη σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Κύπρου (Λευκωσία, Νοέμβριος 2016) με τίτλο «Η γνώση είναι δύναμη» (ενότητα χαρτογραφίας). Αντικείμενο του τόμου είναι η σχολιασμένη παρουσίαση τριών αδημοσίευτων έως τώρα και συνάμα διαφορετικών μεταξύ τους χειρόγραφων τεκμηρίων από την Συλλογή του Ιδρύματος, τα οποία χρονολογούνται τον 17ο και 18ο αιώνα: Ένας άτλας από το διάσημο χαρτογραφικό εργαστήρι του Giovanni Battista Cavallini (Λιβόρνο 1635), μία μεγάλης κλίμακας αποτύπωση της Μεσογείου από ανώνυμο Οθωμανό χαρτογράφο (17ου-18ου αι.), και μία εξόχως ενδιαφέρουσα βιωματική χαρτογράφηση της Κύπρου του 18ου αιώνα, μας καλούν να επισκεφθούμε εκ νέου ειδικά ζητήματα ιστορικής χαρτογραφίας, χαρτογραφικών επαφών και κατακτήσεων της γνώσης σε Κωνσταντινούπολη και Φλωρεντία, ζητήματα καλλιτεχνικού και αισθητικού προσδιορισμού του γεωγραφικού χώρου όπου εκτείνεται η πραγματική ή/και η πλασματική κυριαρχία συγκεκριμένων κρατικών μορφωμάτων (Φλωρεντία, Οθωμανοί) ή ακόμη συγκεκριμένων ατόμων που αισθάνονται την ανάγκη να αποτυπώσουν επί του χάρτη τις περιηγητικές εμπειρίες τους.

(Παρουσίαση από τον εκδότη)

Εκατό ορόσημα της έντυπης χαρτογράφησης του ελληνικού χώρου 1477-1800

Εκατό ορόσημα της έντυπης χαρτογράφησης του ελληνικού χώρου 1477-1800
Χρήστος Ζαχαράκις

Εκδόσεις Τέχνης Οίστρος, Αθήνα 2018, σ.488
ISBN: 978-618-5083-23-6
Τιμή: 90,00 €
Τιμή ΜΙΕΤ: 81,00€






«...Τα κριτήρια που καθόρισαν την επιλογή των εκατό -γενικών και περιφερειακών- χαρτών του ελληνικού χώρου και των αντίστοιχων διαφοροποιημένων εκδοχών και παραλλαγών τους, από συνολικό αριθμό 5.500 περίπου, ήταν: αφενός η βαρύνουσα επιστημονική και ιστορική σημασία και πρωτοτυπία των συγκεκριμένων χαρτών και η συνακόλουθη επίδρασή τους στη περαιτέρω χαρτογράφηση του ελληνικού χώρου και αφετέρου τα τυχόν ιδιαίτερα διακοσμητικά γνωρίσματα και στοιχεία που τους προσδίδουν ξεχωριστή και, συχνά, εντυπωσιακή καλλιτεχνική αξία. Θα πρέπει, επιπρόσθετα, να σημειωθεί ότι στην επιλογή των χαρτών συνεκτιμήθηκε αναπόφευκτα η σπανιότητά τους και οπωσδήποτε, σε κάποιο βαθμό, η αγοραστική αξία τους, αν και το τελευταίο αυτό κριτήριο δεν συνδυάζεται πάντοτε κατ' ανάγκη με τα υπόλοιπα. Να επισημάνουμε ακόμη ότι, παράλληλα με τα ως άνω βασικά κριτήρια επιλογής, έγινε προσπάθεια ώστε οι χάρτες να αντικατοπτρίζουν ένα κατά το δυνατόν ευρύτερο φάσμα της χαρτογραφικής παραγωγής: Πρώτον από τη σκοπιά της εκάστοτε χρονικής περιόδου και της αντίστοιχης εθνικής χαρτογραφικής σχολής που ανήκουν. Δεύτερον από πλευράς τυπογραφικής μεθόδου, ξυλογραφία ή εγχάρακτη χαλκογραφία, δεδομένου ότι η λιθογραφία υπερβαίνει τα χρονικά όρια του λευκώματος. Και τρίτον, από την άποψη της κατηγορίας κάθε χάρτη ανάλογα με το αντικείμενό του (σύγχρονος, ιστορικός, ναυτικός, θρησκευτικός, πολεμικός κ.λπ.)...»

(από τον πρόλογο του βιβλίου)

Βενετικοί Χάρτες της Πελοποννήσου

Βενετικοί Χάρτες της Πελοποννήσου, τέλη 17ου – αρχές 18ου αιώνα. Από τη Συλλογή του Πολεμικού Αρχείου της Αυστρίας
Συλλογικό

Επιστημονική επιμέλεια: Όλγα Κατσιαρδή-Hering
Επιμέλεια έκδοσης: Κωστούλα Σκλαβενίτη
Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2018, 544σελ.
ISBN:978-960-250-705-6
Τιμή: 45,00€
Τιμή ΜΙΕΤ: 33,75€




Το 1986 η επιστημονική επιμελήτρια του τόμου Όλγα Κατσιαρδή-Hering εντόπισε στη Χαρτογραφική Συλλογή του Πολεμικού Αρχείου της Βιέννης στα Κρατικά Αρχεία της Αυστρίας σειρά ανέκδοτων, χειρόγραφων, πρωτότυπων, έγχρωμων χαρτών που χρονολογούνται από την εποχή της Β΄ Βενετοκρατίας στην Πελοπόννησο (1685–1715). Οι χάρτες είχαν σχεδιαστεί από ειδικούς μηχανικούς της Γαληνοτάτης με σκοπό την καταγραφή, υπό μορφή καταστίχων-κτηματογραφήσεων, των πελοποννησιακών περιοχών που από το 1685 είχαν περιέλθει στην κυριαρχία της. Εντάσσονταν στο μεγάλο πρόγραμμα της Βενετίας να καταγράψει τη γη και να αποτυπώσει αναλυτικά τις πλουτοπαραγωγικές περιοχές με σκοπό την απεικόνιση των γαιοκτησιών, τη φορολόγησή τους, την αποφορά εσόδων κτλ. Οι μεγάλων διαστάσεων, αναλυτικοί χάρτες των διαμερισμάτων (territorii) στα οποία η Βενετία διαίρεσε την Πελοπόννησο συνόδευαν τα επιμέρους κτηματογραφικά κατάστιχα, μερικά από τα οποία σώζονται, και κάποια έχουν ήδη τύχει αναλυτικής επεξεργασίας. Μετά την κατάλυση της Βενετικής Δημοκρατίας από τον Ναπολέοντα και τη μετέπειτα ένταξή της στην Αψβουργική Μοναρχία, οι χάρτες αυτοί μεταφέρθηκαν στη Γεωγραφική Πολεμική Υπηρεσία της Βιέννης και παρέμειναν έκτοτε στα Κρατικά Aρχεία της Αυστρίας. Πρόκειται για δώδεκα χάρτες μεγάλων διαστάσεων (συνολικά 53 φύλλα) που καταγράφουν γεωφυσικές λεπτομέρειες, πληθώρα τοπωνυμίων, καλλιεργημένες και ερημωμένες εκτάσεις, χωριά (κατοικημένα και μη), ζευγολατειά κτλ Αποτελούν πολύτιμο υλικό για τον ιστορικό, τον γεωγράφο, τον μελετητή του περιβάλλοντος, τον οικονομικό ιστορικό. Στον τόμο συνεργάστηκαν οι ιστορικοί, αρχαιολόγοι και ειδικοί της χαρτογραφίας John Bennet, Siriol Davies, Χάρις Καλλιγά, Όλγα Κατσιαρδή-Hering, Ευτυχία Δ. Λιάτα, Ευάγγελος Λιβιεράτος, Αλέξης Μάλλιαρη, Μαρία Μάμαλη, Δημήτρης Μπελέζος, Κωνσταντίνος Ντόκος, Αγγελική Πανοπούλου, Αναστασία Παπαδία-Λάλα, Γιώργος Τόλιας και Αγαμέμνων Τσελίκας. Οι εμπεριστατωμένες μελέτες τους παρουσιάζουν και αναλύουν επιστημονικά τους χάρτες αυτούς και προσφέρουν το υλικό προς περαιτέρω ανάγνωση και μελέτη. Στον τόμο δημοσιεύονται όλοι οι χάρτες, συγκεντρωτικά αλλά και αναλυτικά ανά φύλλο, με την αρίθμηση η οποία έχει προστεθεί από τους μελετητές για να διευκολύνουν τη χρήση των εκτενών καταλόγων τοπωνυμίων. Την έκδοση επιμελήθηκε η Κωστούλα Σκλαβενίτη, η οποία συνέταξε και τα αναλυτικά ευρετήρια, προσώπων και τοπωνυμίων (βενετικά και ελληνικά). Τέλος, ο τόμος συνοδεύεται από ψηφιακό δίσκο με όλο το χαρτογραφικό υλικό.

Θέλουμε να ελπίζουμε ότι με το έργο αυτό η επιστημονική κοινότητα, και όχι μόνο, θα έχει ένα πολύτιμο υλικό και εργαλείο για περαιτέρω έρευνες.

Η Χάρτα του Ρήγα. Τα δυο (συν) Πρόσωπα. Μια άλλη ανάγνωση του χάρτη

Η Χάρτα του Ρήγα. Τα δυο (συν) Πρόσωπα. Μια άλλη ανάγνωση του χάρτη
Ευάγγελος Λιβιεράτος

Τρικόγλειος Βιβλιοθήκη, Βιβλιοθήκη & Κέντρο Πληροφόρησης, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 2017, 119σελ.
ISBN: 978-960-243-707-0
Τιμή:
15,00€
Τιμή ΜΙΕΤ: 12,00€





«...Η δημιουργία της Χάρτας, ένα από τα αποτελέσματα της πνευματικής και μορφωτικής συγκρότησης του Ρήγα, εντάσσεται στις διεργασίες αυτές που χαρακτηρίζουν τον ευρωπαϊκό 18ο αιώνα ως εκείνο των Φώτων (ή του Διαφωτισμού). Ζώντας στο β΄ μισό του αιώνα αυτού, οι πνευματικές διεργασίες και δράσεις του Ρήγα δεν είναι τίποτε άλλο παρά προϊόντα της επιρροής που άσκησε πάνω του η ιστορική αυτή εποχή, έντονα επιμορφωτική και συνεπώς ανατρεπτική των προτύπων ανάδειξης του ανθρώπου ως υποκειμένου, με πρώτιστο μέλημα την προσωπική ελευθερία και τις νέες μορφωτικές προσλήψεις, τις οποίες καθόριζε η γνώση και η επιστήμη, επιφέροντας βαθύτατες αλλαγές σε όλα τα μέχρι τότε γνωστά και αυτονόητα. Και επιπλέον όλων αυτών των ερεθισμάτων, βαθαίνει στον Ρήγα μια ολοένα αυξανόμενη πολιτική συνείδηση για την ανάγκη απελευθέρωσης του Γένους. Αυτό το δίπολο εμφανίζεται έντονα σε όλο τον 19ο αιώνα, όπως φαίνεται από την βιβλιογραφία για τη ζωή και το έργο του Ρήγα, όπου η Χάρτα είναι σημείο αναφοράς...».

(από το βιβλίο)

Αρχιπέλαγος στους Χάρτες του Λουδοβίκου ΙΔ' 1685-1687

Αρχιπέλαγος στους Χάρτες του Λουδοβίκου ΙΔ' 1685-1687
Ευάγγελος Λιβιεράτος

Ιστορικό Διάγραμμα: Ι.Κ. Χασιώτης
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Τρικόγλειος Βιβλιοθήκη, Θεσσαλονίκη 2018, 131 σελ.

ISBN: 978-960-243-708-7
Τιμή: 20,00€
Τιμή ΜΙΕΤ: 16,00€





«Η σχέση της χαρτογραφίας και γενικότερα της γεωγραφίας με την πολιτική είναι ηροδότεια: και πανάρχαια και ουσιαστική. Ο γενικός αυτός αφορισμός ισχύει κατεξοχήν στην περίπτωση της ειδικής αποστολής σχεδιαστών, χαρτογράφων, τοπογράφων και μηχανικών του γαλλικού ναυτικού, η οποία ανέλαβε στα 1685-1687 –με διαδοχικά ταξίδια των μελών της στην ανατολική Μεσόγειο και κάτω από την τελική καθοδήγηση ενός δοκιμασμένου κρατικού αξιωματούχου, του Etienne Gravier d' Ortieres (Dortieres)– να αποτυπώσει με κάθε δυνατή λεπτομέρεια όρμους και λιμάνια νησιών του νοτίου Ιονίου και του Αιγαίου, τις οχυρώσεις της Θεσσαλονίκης, των Δαρδανελλίων, της Κωνσταντινούπολης και της Κύπρου και όψεις μικρασιατικών, συριακών και αιγυπτιακών λιμανιών (ιδιαίτερα βέβαια της Αλεξάνδρειας).

Η επίσημη πάντως εντολή που είχε δοθεί στον d' Ortieres ήταν να αποκαταστήσει την εύρυθμη λειτουργία των γαλλικών εμπορικών σταθμών στις "σκάλες" της ανατολικής Μεσογείου (echelles du Levant), πατάσσοντας τις καταχρήσεις των προξενικών εκπροσώπων της Γαλλίας και επιβάλλοντας δυναμικά στις τοπικές οθωμανικές αρχές τους όρους της γαλλοτουρκικής συνθήκης του 1673. Το υπόμνημα μάλιστα, που υπέβαλε για τα ζητήματα αυτά στους προϊσταμένους του μετά το τέλος της αποστολής, χρησίμευσε ως υπόδειγμα και σε επόμενες ανάλογες "επιθεωρήσεις" των γαλλικών εμπορικών κέντρων της οθωμανικής επικράτειας (της "Ανατολής"). Ωστόσο η σημασία της αποστολής του 1685-1687 –και συνεπώς και των επιστημονικών και ιδιαίτερα των χαρτογραφικών της επιδόσεων– είναι πολυδιάστατη με έντονα πολιτικά χαρακτηριστικά. Αλλά για να αποτιμηθούν τα χαρακτηριστικά αυτά θα πρέπει να εξεταστούν στο ιστορικό τους πλαίσιο σε συνδυασμό με το καθεστώς των σχέσεων της Γαλλίας με την Υψηλή Πύλη.»

Ι. Κ. Χασιώτης (από το βιβλίο)

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ. ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ & ΙΣΤΟΡΙΑ, 15ος - 18ος ΑΙΩΝΑΣ

Τίτλος: Μακεδονία. Χαρτογραφία και ιστορία. 15ος - 18ος αιώνας
Κείμενα: Αλέξανδρος Γαρύφαλλος, Βασίλης Κ. Γούναρης, Σάββας Δεμερτζής, Ελισάβετ Α. Ζαχαριάδου, Φ. Π. Κοτζαγεώργης, Βίκτωρ Θ. Μελάς
Επιστημονική επιμέλεια, εισαγωγή, σχόλια: Λεονόρα Ναβάρι
Έκδοση: ΜΙΕΤ, Αθήνα 2013
Σελίδες: 269 με 204 έγχρωμες και α/μ εικόνες
ISBN: 978-960-250-576-2 (χαρτόδετο) / 978-960-250-577-9 (πανόδετο)
Τιμή με έκπτωση: 36,00€ χαρτόδετο / 45,00€ πανόδετο



Η έκδοση αυτή πραγματοποιήθηκε με την ευκαιρία της ομώνυμης έκθεσης παλαιών χαρτών της Μακεδονίας, που διοργάνωσε το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης στον εκθεσιακό χώρο του Μεγάρου Εϋνάρδου (28 Μαΐου 2013 έως 12 Ιανουαρίου 2014). Το Αρχείο Χαρτογραφίας του Ελληνικού Χώρου του ΜΙΕΤ ιδρύθηκε το 2002 με τη δωρεά της αξιόλογης συλλογής παλαιών χαρτών του ζεύγους Βίκτωρος και Νιόβης Μελά. Η έκδοση παρουσιάζει σε χρονολογική σειρά περίπου ενενήντα χάρτες της Μακεδονίας, που φιλοτεχνήθηκαν μεταξύ 15ου και 18ου αιώνα. Πρόκειται για μια αρκούντως περιεκτική επισκόπηση μιας περιοχής η οποία δεν έτυχε μεγάλης προσοχής από τους χαρτογράφους δια μέσου των αιώνων, ιδιαίτερα ως ξεχωριστή οντότητα και όχι ως τμήμα της ηπειρωτικής Ελλάδας. Η Μακεδονία χαρακτηρίζεται από σημαντικές γεωγραφικές και ιστορικές ιδιαιτερότητες, σε σύγκριση με τις περιοχές της νότιας και της νησιωτικής Ελλάδας, όπου η Βενετοκρατία αλλά και η γενικότερη παρουσία Δυτικών εμπόρων, ναυτικών και περιηγητών άφησαν ανεξίτηλα σημάδια, που καταγράφονται και στους χάρτες. Αντίθετα, στη Μακεδονία η θάλασσα –στοιχείο που ενδιαφέρει ιδιαίτερα τους χαρτογράφους- παίζει άλλο ρόλο απ’ ότι στην Κρήτη, την Πελοπόννησο και τα νησιά. Επιπλέον, καθώς περνούν οι αιώνες, αλλάζουν συχνά τα όρια που προσδιορίζουν για τους γεωγράφους και τους χαρτογράφους, το χώρο που αποκαλείται Μακεδονία, σε σύγκριση με τα σταθερά όρια της Πελοποννήσου, της Κρήτης ή των Κυκλάδων. Ακόμη και το ενδιαφέρον του Δυτικού κόσμου για την ελληνική αρχαιότητα εκδηλώνεται πολύ αργότερα σε σχέση με τη νότια και νησιωτική Ελλάδα. Όλοι αυτοί οι παράγοντες επηρέασαν και εν μέρει διαφοροποίησαν την ιστορική, γεωγραφική και χαρτογραφική προσέγγιση της Μακεδονίας. Οι χάρτες της Μακεδονίας έγιναν κυρίως από ανθρώπους που δεν είχαν ταξιδέψει στην περιοχή και γνώριζαν τη γεωγραφία της από δεύτερο χέρι. Ως εκ τούτου, η ακρίβεια των θέσεων που απεικονίζονται σε αυτούς τους χάρτες ποικίλλει εξαιρετικά. Οι χάρτες δεν αναπαριστούν απλώς τη Μακεδονία, αλλά αντανακλούν και την εξέλιξη της χαρτογραφίας από τον 15ο ως τον 18ο αιώνα. Εκτός από την παρουσίαση και τον σχολιασμό των χαρτών, η έκδοση περιλαμβάνει κείμενα για την ιστορία, την τοπογραφία και τη χαρτογραφία της περιοχής. Ο Φ. Π. Κοτζαγεώργης γράφει για τη Μακεδονία κατά τους πρώτους οθωμανικούς αιώνες και ο Βασίλης Κ. Γούναρης για τη Μακεδονία της πρώιμης Τουρκοκρατίας. Οι Σάββας Δεμερτζής και Αλέξανδρος Γαρύφαλλος γράφουν για τη Μακεδονία στην παλαιοχαρτογραφία από τη σκοπιά των συλλεκτών και η Ελισάβετ Α. Ζαχαριάδου για την Εγνατία Οδό, το Στρυμονικό Δέλτα και τις Σέρρες (1350-1650). Ο Βίκτωρ Μελάς, τέλος, παρουσιάζει το έργο του μεγάλου γεωγράφου Μελέτιου «Γεωγραφία παλαιά και νέα».


 


Παλαιότερες αναρτήσεις Αρχική σελίδα