ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΜΙΕΤ- ΑΜΕΡΙΚΗΣ 13

Στο βιβλιοπωλείο του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης,
Αμερικής 13, παρουσιάζεται η έκθεση

ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΛΑΒΑΝΙΔΗΣ
Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ

ΕΓΚΑΙΝΙΑ
ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015, στις 8.00 μ.μ. 

Ο Γιάννης Π. Βαλαβανίδης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1939. Σπούδασε ζωγραφική, χαρακτική και ψηφιδωτό στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (1957-1963).

Έχει πραγματοποιήσει δώδεκα ατομικές εκθέσεις στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη και συμμετείχε σε πολλές ομαδικές στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Υπήρξε μέλος της «Ομάδας Τέχνης Α» (1965-1967), της ομάδας «Νέοι Έλληνες Ρεαλιστές» (1970-1973), του Συνδέσμου Σύγχρονης Τέχνης (1979-1983) και της Ομάδας για την Επικοινωνία και την Εκπαίδευση στην Τέχνη (1979-1986).

Κείμενά του για την τέχνη έχουν δημοσιευτεί σε εφημερίδες και περιοδικά.

Δίδαξε ζωγραφική και ψηφιδωτό στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας (1982-2006) και ήταν Αντιπρύτανης κατά την περίοδο 2001-2004. Από το 2007 είναι ομότιμος καθηγητής της ΑΣΚΤ.

Όπως αναφέρει ο ίδιος σχεδίαζε εξώφυλλα βιβλίων επί τριάντα χρόνια. Είχε ξεκινήσει το 1970, μέσα στη δικτατορία, όταν ο Φίλιππος Βλάχος του είχε προτείνει να συνεργαστούν στις εκδόσεις «Κείμενα». Την εποχή εκείνη έκανε την πρώτη του ατομική έκθεση ζωγραφικής, και τον απασχολούσαν ερωτήματα σχετικά με τον κοινωνικό και πολιτικό ρόλο της τέχνης. Μέσα σ’ αυτό το κλίμα, θεώρησε ότι οι γραφικές τέχνες προσφέρουν ένα πεδίο ευρύτερης λειτουργίας της εικαστικής έκφρασης. Αυτό ήταν ένα από τα αρχικά του κίνητρα, για να ασχοληθεί με τα εξώφυλλα ως ζωγράφος.

Η σχεδίαση ενός εξωφύλλου βιβλίου, όταν γίνεται με πραγματικό ενδιαφέρον και μεράκι, είναι μια αρκετά σύνθετη εργασία. Κατά βάθος πρόκειται για μια πρώτη ερμηνεία του βιβλίου. Πρέπει να αντανακλά σε κάποιο βαθμό το περιεχόμενο των σελίδων του, να συμπυκνώνει τα νοήματα αναδεικνύοντάς τα με οπτικό τρόπο, είτε μέσω της εικόνας είτε με την επιλογή της κατάλληλης γραμματοσειράς και την τοποθέτηση του κειμένου. Ταυτόχρονα πρέπει να είναι αισθητικά ικανοποιητικό και ευχάριστο στο μάτι. Αυτές οι ανάγκες υπαγορεύουν μια ειδική αντιμετώπιση, που δεν μπορεί να ταυτίζεται με τη διαδικασία της προσωπικής ζωγραφικής.

 Δούλεψε με πολλούς εκδοτικούς οίκους, αλλά ξεχώρισε τους τρεις, με τους οποίους είχε στενή και μακροχρόνια συνεργασία. Πρώτα ήταν τα «Κείμενα» με το Φίλιππο Βλάχο, μετά συνέχισε στο «Θεμέλιο» με τον Μίμη Δεσποτίδη και το Θόδωρο Μαλικιώση, και στο «Πλέθρον» με το Σάμη Γαβριηλίδη και το Λουκά Ρινόπουλο.

Διάρκεια έκθεσης: 11 Ιουνίου έως 19 Σεπτεμβρίου 2015

Ώρες λειτουργίας: Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή 9:30 π.μ. – 8 μ.μ.

Δευτέρα, Τετάρτη, Σάββατο 9:30 π.μ. – 3:30 μ.μ.

Πληροφορίες: τηλ. 210 3614143

Δεν  υπάρχει  πολιτισμός  χωρίς  μνήμη,  δεν  υπάρχει  κοινωνία  χωρίς  ερείπια,υπογραμμίζει  ο  Alain  Schnapp  από  το  βήμα  της  17ης  διάλεξης  αφιερωμένης  στη μνήμη του Κ.Θ. Δημαρά, για να αναρωτηθεί ποιος είναι ο ρόλος των μνημονικών καταλοίπων  των  αρχαίων,  και  κατά  πόσο  συγκλίνουν  οι στάσεις  διαφορετικών πολιτισμών απέναντι στην υλική κληρονομιά των προγόνων.

Από  την  αρχαία  Αίγυπτο  έως  την  Κίνα,  περνώντας  από τους  λαούς  της Μεσοποταμίας  και  τον  ελληνορωμαϊκό  κόσμο,  ο  Alain  Schnapp  εξερευνά  τους διαφορετικούς τύπους υλικών μνημονικών καταλοίπων, συγκρίνοντας τις ποικίλες στρατηγικές  συγκρότησης  της  συλλογικής  μνήμης.  Αρχαιογνωσία  και  αρχαιοδιφία εμφανίζονται ως διαρκή, διηνεκή συστατικά κάθε πολιτισμού καθώς όλοι καλούνται να  διαχειριστούν  μια  αρχαία  κληρονομιά,  να  συγκροτήσουν  γενεαλογίες,  να ερμηνεύσουν συνέχειες και δυναμικές. Παράλληλα, επισημαίνεται και ένα δεύτερο, εξίσου  κεντρικό  χαρακτηριστικό:  προϊόντα  και  συντελεστές  της  προβολής  κάθε πολιτισμού  στο  μέλλον,  τα  μνημεία  ενέχουν  τη  μελλοντική  τους  αναγνώριση.  Με την παρουσία τους λειτουργούν ως τόποι συνομιλίας μεταξύ των γενεών, όπου η αναζήτηση  του  παρελθόντος  συναντάται  με  τη  διεκδίκηση  κάθε  πολιτισμού  να διατηρηθεί στη μνήμη των ανθρώπων. 

Η εύθραυστη ποιητική των ερειπίων είναι ταυτόχρονα και μια ποιητική της αιωνιότητας.  Η  συγκριτική  ιστορία  των  ερειπίων  που προτείνει  ο  Alain  Schnapp αγγίζει την ανθρωπολογική βάση των φαινομένων. Τα σημάδια που άφησαν στον χώρο  οι  κοινωνίες  του  παρελθόντος,  συγκροτούν  έναν οικουμενικό  και  διαρκώς ανανεωνόμενο  πολιτισμικό  τόπο. Άνθρωποι της πίστης,της  εξουσίας  και  της γνώσης,  αλλά  και  τυποποιημένες  και  συμβατικές  μνημονικές  πρακτικές  της καθημερινότητας,  συντηρούν  ζωντανό,  μέσα  σε  κάθε  πολιτισμό,  το  συμβολικό κεφάλαιο της συνέχειας.


Καθηγητής  ελληνικής  αρχαιολογίας  στη  Σορβόννη  και  ερευνητής  στο Maison de l’archéologie et de l’ethnologie, ο Alain Schnapp υπήρξε Γενικός Διευθυντής  του  Εθνικού  Ινστιτούτου  Ιστορίας  της  Τέχνης  (INHA).  Ενεργός αρχαιολόγος,  έχει  διδάξει  σε  πολλά  πανεπιστήμια  της Ευρώπης  και  των Ηνωμένων  Πολιτειών.  Οι  ερευνητικές  του  δραστηριότητες  αρθρώνονται γύρω από τρεις αλληλένδετες θεματικές: τη μελέτη του οικισμένου χώρου στην  ελληνική  αρχαιότητα,  την  ανθρωπολογία  της  εικόνας  στην  αρχαία Ελλάδα,  και  την  ιστορία  της  αρχαιολογίας.  Τα  τελευταία  χρόνια  ετοιμάζει μια  μελέτη  αφιερωμένη  στην  παγκόσμια  ιστορία  των  ερειπίων,  που προγραμματίζεται  να  κυκλοφορήσει  από  τις  εκδόσεις  Seuil,  το  2016, προδημοσίευση της οποίας αποτελεί η παρούσα έκδοση.

Αρκούντως λησμονημένος ως διηγηματογράφος και παντελώς ανεξερεύνητος ως δραματουργός, ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης παραμένει έως και σήμερα ένας εν πολλοίς γνωστός-άγνωστος της νεοελληνικής λογοτεχνίας, καλυμμένος κάτω από τη βαριά σκιά της καλλιτεχνικής δημιουργίας τού τρίτου του εξαδέλφου Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Το βιβλίο δεν φιλοδοξεί να αποκαταστήσει αυτή τη λογοτεχνική αδικία – η οποία άλλωστε έχει επισημανθεί ήδη εδώ και πολλές δεκαετίες από αρκετούς μελετητές του διηγηματογραφικού του έργου˙ επιχειρεί όμως να μελετήσει νηφάλια το έργο του, κυρίως το θεατρικό, εντάσσοντάς το μέσα στο ιστορικό, ιδεολογικό και αισθητικό πλαίσιο της εποχής του, δηλαδή κυρίως του τελευταίου τέταρτου του 19ου αιώνα, αλλά και του πρώτου τέταρτου του 20ού.

Η μελέτη της δραματουργίας του επιχειρεί να ανατρέψει τον αποκλειστικό χαρακτηρισμό του συγγραφέα ως ηθογράφου –χαρακτηρισμός που συνοδεύει μονίμως τη διη­γηματογραφία του– και να τον εισαγάγει στο πεδίο του πολιτικού φαινομένου του ελληνικού εθνικισμού του 19ου αιώνα που επηρεάζει και τις αισθητικές του επιλογές. Η εθνική ιστορία και ο εγχώριος εκκοσμικευμένος πολιτικός αλυτρωτισμός διαπλέκονται στo θέατρο του Μωραϊτίδη με τη μεταφυσική της Ορθοδοξίας, προκειμένου να προσφερθεί το όραμα του μελλοντικού πεπρωμένου της απελευθερωμένης ελληνικής φυλής, της θεϊκής αποστολής του περιούσιου λαού. Στον αισθητικό τομέα, εξετάζεται το ρομαντικό οπλοστάσιο των «σαιξπηριζουσών» τραγωδιών του, αλλά και τα αστικά ηθογραφικά μονοπάτια των κωμωδιών του, ενώ ανιχνεύεται και η «τύχη» των έργων του στους ποιητικούς διαγωνισμούς, αλλά και στη σκηνή του 19ου αιώνα. Το βιβλίο συνοδεύεται από την έκδοση του χειρόγραφου δράματός του Πόλεως άλωσις.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Το παρόν βιβλίο πραγματεύεται μια ιδέα με έντονη παρουσία και επίδραση στη δυτική πολιτική σκέψη, την ιδέα της απολύτρωσης από τα δεινά και την καταπίεση, μια εγκόσμια λύτρωση, απελευθέρωση, επανάσταση. Προσπάθησα να περιγράψω τις απαρχές αυτής της ιδέας στην ιστορία της απολύτρωσης του λαού του Ισραήλ από την Αίγυπτο και κατόπιν να δώσω μια ανάγνωση της Εξόδου, των Αριθμών και του Δευτερονομίου σχεδιασμένη έτσι ώστε να εξηγεί τη σημασία τους για τόσες γενιές θρησκευτικών και πολιτικών ριζοσπαστών. Η απόδραση από την αιχμαλωσία, η περιπλάνηση στην έρημο, η ανάβαση στο όρος Σινά, η γη της επαγγελίας, όλα αυτά δεσπόζουν στη γραμματεία της επανάστασης. Πράγματι, η επανάσταση έχει συχνά αποδοθεί ως αναπαράσταση της Εξόδου και η Έξοδος έχει ιδωθεί πολλές φορές ως πρόγραμμα επανάστασης. 

Στόχος μου δεν είναι να παραθέσω μια ιστορία της ιδέας της απολύτρωσης αλλά μια μελέτη της σημασίας της, και δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος να το πετύχω αυτό από το να μιμηθώ τους πολλούς συνηγόρους και ακτιβιστές της απολύτρωσης που μάζεψαν τους οπαδούς τους γύρω τους και τους διάβασαν τη βιβλική ιστορία. Που διάβασαν και ανέπτυξαν και ερμήνευσαν της ιστορία. Επειδή κάθε ανάγνωση είναι ταυτόχρονα και μια εκδοχή, μια επανεφεύρεση του παρελθόντος προς χάριν του παρόντος. Γιατί όμως επανεφευρίσκευαι αενάως αυτή η ιστορία; Ακριβώς αυτό προσπαθώ να εξηγήσω.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Τίτλος: Λόγος και χρόνος στη νεοελληνική γραμματεία (18ος-19ος αιώνας)
Κείμενα:  Συλλογικό
Επιμέλεια: Κακλαμάνης Στέφανος, Καλοκαιρινός Αλέξης, Πολυχρονάκης Δημήτρης
Έκδοση: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης,2015
Σελίδες: 872
ISBN: 978-960-524-422-4
Τιμή με έκπτωση: 45,00€

Ο τόμος απαρτίζεται από 32 κείμενα που έχουν την αφετηρία τους στις ανακοινώσεις του ομότιτλου συνεδρίου νεοελληνικών σπουδών που οργάνωσε το Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης το 2013 προς τιμήν του Αλέξη Πολίτη, κορυφαίου μελετητή του νεοελληνικού πολιτισμού. Με κεντρικούς άξονες τις διάφορες μορφές και λειτουργίες του λόγου και του χρόνου από την εποχή του Διαφωτισμού ώς τις παραμονές των Βαλκανικών πολέμων ανιχνεύονται οι δράσεις, οι ιδέες και οι πραγματώσεις της ελληνικής κοινωνίας και χαρτογραφούνται οι σημαντικότεροι αναβαθμοί που οδήγησαν στη διαμόρφωσή της. Μέσα από ένα πλήθος πηγών και μεθόδων προσέγγισης συζητιούνται καίρια και δυσεπίλυτα προβλήματα της πνευματικής ιστορίας του τόπου μας, ανασυντίθενται οι σημαντικότερες ατομικές και συλλογικές πρωτοβουλίες που καταγράφηκαν στον ελλαδικό κόσμο και στα μεγάλα κέντρα του απόδημου Ελληνισμού, και αναδεικνύονται τα νοητικά, αισθητικά και κοινωνικά ρεύματα και η έκφραση των ατομικών συνειδήσεων.

Το δημοτικό (κλέφτικο) τραγούδι στα ιστορικά του συμφραζόμενα, ο λαϊκότροπος έντυπος και χειρόγραφος λόγος, οι γλωσσικές, αισθητικές και ιδεολογικές αναζητήσεις πριν και μετά τον Αγώνα της Παλιγγενεσίας, η κληρονομιά αλλά και οι καινούργιες πραγματικότητες και ανάγκες του νεοσύστατου κράτους, η επικοινωνία και τα δίκτυα λογίων του ελλαδικού και του ευρωπαϊκού κόσμου στα χρόνια της Μεγάλης Ιδέας, οι αποτυπώσεις του Ρομαντισμού στη λογοτεχνία του 19ου αιώνα, η σχέση του δημιουργού με την ιστορική και λογοτεχνική συγκυρία, οι μύθοι και οι φαντασιακές κατασκευές σε μια εποχή που διέπεται από τα μεγάλα εθνικά και ιδεολογικά προτάγματα, αποτελούν μερικά μόνο από τα ζητήματα που οι συγγραφείς του τόμου πραγματεύονται με περισσή φροντίδα και γνώση στις μελέτες τους.

Ο τόμος κλείνει με την εργογραφία του Αλέξη Πολίτη και Ευρετήριο.

Το Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη παρουσιάζει την έκθεση «Π. Τέτσης: Η  αποθέωση του τοπίου. Ζωγραφική 2010-2014». Θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά η νέα αθέατη δουλειά του με ευφάνταστα έργα, μνημειακών διαστάσεων, ελαιογραφίες και σινικής μελάνης, που αποκαλύπτουν τη δύναμη των προσωπικών του μορφοπλαστικών κατακτήσεων.

Η διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης, Μαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα, επισημαίνει στον ομότιτλο κατάλογο της έκθεσης μεταξύ των άλλων: «Τα τελευταία έργα του Παναγιώτη Τέτση  φέρνουν αυθόρμητα στη μνήμη περιγραφές του Παπαδιαμάντη, στίχους του Κάλβου, του Σεφέρη, του Ελύτη. Γιατί και ο ζωγράφος, όπως ο Ζακύνθιος ποιητής, πλέκει δοξαστικό και τραχύ ύμνο στα «καυχήματα των θαυμασίων σκοπέλων (Σπετζίας, Ύδρας, Ψαρών)», και ιδιαίτερα βέβαια στις φίλιες και γνώριμες ακτές της ένδοξης πατρίδας του της Ύδρας. «Τα περιπόθητα βουνά και τα χωράφια, κεχρυσωμένα ακόμα από τον ήλιο» του Κάλβου, «οι κρημνώδεις ακτές και οι αλίπληκτοι βράχοι» ενός παπαδιαμαντικού Ελύτη, το  ομηρικό «πορφύρεον κύμα» αναζητούσαν την εικόνα τους στη ζωγραφική. Οι πίνακες που εκτίθενται στο Ίδρυμα Θεοχαράκη, μνημειακοί σε μέγεθος και επικοί στο ύφος, ιστορούν μια πρωτόγνωρη, «θεόκτιστη», νησιωτική Ελλάδα, που μόνο στην ποίηση είχαμε συναντήσει ως τώρα: «Τρεις βράχοι σε σχήμα πύλης, σκουριασμένοι/ λίγα καμένα πεύκα μαύρα και κίτρινα/ κι’ ένα τετράγωνο σπιτάκι θαμμένο στον ασβέστη», και ιδού οι στίχοι του Σεφέρη φέρνουν μπροστά στα μάτια μας τους πρόσφατους πίνακες του ζωγράφου. Βουνά και βράχια ηλιοτροπικά  γράφουν με χρώματα και  φώτα  τις ώρες και τις εποχές, ντυμένα άλλοτε με  πορφύρες και άλλοτε με σκυθρωπά γκρίζα, όταν «μελανόπτερα σύννεφα αρμενίζουν» πάνω τους, σύμφωνα με τη λύρα του Κάλβου.»

Ο επιμελητής της έκθεσης και διευθυντής του εικαστικού προγράμματος του Ιδρύματος Β & Μ Θεοχαράκη, Τάκης Μαυρωτάς, τονίζει μεταξύ των άλλων: «Οι 27 πίνακες, που πρωτοπαρουσιάζονται στο Ίδρυμα Β. &Μ. Θεοχαράκη, αποκαλύπτουν τα νέα αισθητικά στοιχεία ενός έργου που αντιστρατεύεται το άγνωστο, το άπειρο και το χάος. Ο Τέτσης ζει το παρόν και αντιμετωπίζει την τέχνη στις οικουμενικές της διαστάσεις μέσα από την πρωτοτυπία της έκφρασης ενός γνήσιου και αληθινού βιώματος. Η ζωή, εξάλλου, για τον ίδιο, παραμένει μια υπόθεση μέσα στη φύση, και η ζωγραφική δώρο απόλαυσης και έκστασης. Η φύση του δίνει τη δύναμη να αποτυπώνει με αμεσότητα αυτές τις αξεπέραστες τοπιογραφικές εικόνες του Σαρωνικού και της Ύδρας, όπου κυριαρχεί μια αίσθηση που προκαλεί επιθυμίες και όνειρα, παραπέμποντάς μας στον χρόνο και την πολυτιμότητα της στιγμής … Ο αιγαιοπελαγίτης Τέτσης έχει το δικό του ύφος, σταθερές ιδέες και αρχές. Με την υψηλή ποιότητα και την ιδιαιτερότητα του έργου του βάζει τη δική του σφραγίδα στην ιστορία της νεοελληνικής τέχνης. Ο ίδιος επικεντρώνει την όρασή του στην αμετάβλητη πραγματικότητα της φύσης, στην Ύδρα, τον γενέθλιο τόπο του, αποκαλύπτοντας τη ψυχή του. Τόπο που αποδίδει με σταθερότητα και καθαρότητα, με ανεπιτήδευτη απλότητα και μεγάλη ευαισθησία. Έτσι, στα έργα του έχεις την αίσθηση ότι ανακινεί ιδέες, ενδυναμώνοντας την ανάγκη να τονίσει το νόημα της ύπαρξης και το αγαθό της ζωής στον συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο. Η Ελλάδα ήταν και παραμένει το καταφύγιό του και η ζωγραφική του μέσο διεκδίκησης ελευθερίας, ομορφιάς, ζωντάνιας και απτών αισθήσεων, επιβεβαιώνοντας με τον πιο πειστικό τρόπο τον στοχασμό του Γιάννη Τσαρούχη, που έλεγε ότι « Έλληνας είναι ο καλλιτέχνης που έχει το θάρρος να βλέπει με τα μάτια του και να καλλιεργεί τον έρωτα μέσα του. Όλα τα άλλα είναι αισθητική χειροτεχνία». Η ζωγραφική του Τέτση είναι η έκφραση του εαυτού του, μια αυθεντική και αισθησιακή εικόνα του κόσμου.»

Ο Π. Τέτσης γεννήθηκε στην Ύδρα το 1925 και εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στον Πειραιά το 1937. Επέστρεφε όμως κάθε καλοκαίρι στην Ύδρα, όπου άρχισε να ζωγραφίζει. Εκεί συνάντησε τον Χατζηκυριάκο–Γκίκα και τον Πικιώνη, που τους θεωρεί, έμμεσα, δασκάλους του. Το 1940 παίρνει τα πρώτα μαθήματα ζωγραφικής από τον Γερμανό Klaus Frieslander και, στη συνέχεια, σπουδάζει στην ΑΣΚΤ της Αθήνας (1943–1949). Ένα χρόνο πριν αποφοιτήσει, πραγματοποιεί την πρώτη του ατομική έκθεση, (1948, Ρόμβος). Το 1951 ξεκινάει και τη διδακτική του δραστηριότητα, ως επιμελητής στην έδρα ελεύθερου σχεδίου στο ΕΜΠ, με καθηγητή τον Χατζηκυριάκο-Γκίκα. Με υποτροφία του ΙΚΥ συνεχίζει τις σπουδές του στο Παρίσι (1953-56) όπου μεταξύ άλλων παρακολουθεί μαθήματα χαλκογραφίας με τον Ed. Goerg στην Ecole des Beaux Arts. Δίδαξε στo Τμήμα Σχεδιαστών του Αθηναϊκού Τεχνολογικού Ομίλου (1959-1962) και υπήρξε συνιδρυτής και δάσκαλος του Ελεύθερου Σπουδαστηρίου Καλών Τεχνών (Σχολή Βακαλό) - μαζί με τους Ελένη Βακαλό, Ασαντούρ Μπαχαριάν και Φραντζή Φρατζεσκάκη - (1958-1976).

Εκλέχτηκε καθηγητής στην ΑΣΚΤ της Αθήνας (1976), όπου δίδαξε ως το 1991 (πρύτανης από το 1989). Το 1993 έγινε τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και το 1999 τιμήθηκε με τον Ανώτερο Ταξιάρχη του Φοίνικος. Είχε και έχει έντονη εκθεσιακή δραστηριότητα: περισσότερες από 90 ατομικές εκθέσεις και πάρα πολλές ομαδικές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Συμμετείχε στην Μπιενάλε του Sao Paulo (1957) και στην Μπιενάλε της Αλεξάνδρειας (1959). Η αναδρομική του έκθεση με τίτλο 35 χρόνια ζωγραφική (1992, Πινακοθήκη Πιερίδη), περιόδευσε στις δημοτικές Πινακοθήκες Μυτιλήνης, Πατρών, Καλαμάτας, Ρόδου και Χανίων. Ακολούθησαν και άλλες αναδρομικές εκθέσεις στην Εθνική Πινακοθήκη (1999), στη Φλωρεντία, την Κύπρο και αλλού.

(από την παρουσίαση της έκθεσης στο Ίδρυμα Β&Μ Θεοχαράκη)

Ο Αύγουστος του 1962 ήταν ένας ιδιαίτερα παραγωγικός μήνας ηχογραφήσεων δημοτικών τραγουδιών στη Βόρεια Εύβοια. Ο λαογράφος Δημήτρης Σέττας (1911 - 1989) ως απεσταλμένος της Εταιρείας Ευβοϊκών Σπουδών, έχοντας ξεκινήσει από τον Ιούλιο, ηχογράφησε 269 δείγματα από 17 χωριά, και το Μουσικό Λαογραφικό Αρχείο Μέλπως Μερλιέ (ΜΛΑ) 309 δείγματα από 13 χωριά. 

Όμως οι μετέχοντες σ' αυτές τις δύο αποστολές δεν συναντήθηκαν γιατί πρόσεξαν ώστε να μη δουλέψουν στα ίδια χωριά, με εξαίρεση τα Γιάλτρα, τη Λιχάδα, τον Κρυονερίτη και τη Μονοκαρυά. Να σημειωθεί ότι ο Σέττας έκανε πολλές ηχογραφήσεις στη Μονοκαρυά κι ελάχιστες στον Κρυονερίτη, ενώ το ΜΛΑ το αντίθετο. 

Το 1983 δημοσιεύτηκαν τα κείμενα των τραγουδιών που ηχογράφησε ο Σέττας στον 25ο τόμο του Αρχείου Ευβοϊκών Μελετών (σσ. 97 - 252). Νωρίτερα, το 1963, ο ίδιος δημοσίευσε τον κατάλογο των ηχογραφήσεών του (ό.π., τόμος 10ος, σσ. 344-366) σε άρθρο με τίτλο "Μουσική Λαογραφική Αποστολή στη Βόρεια Εύβοια". 

Το 1988 οι ιθύνοντες της Εταιρείας παραχώρησαν τις ηχογραφήσεις του Σέττα στο ΜΛΑ, το οποίο είχε εκφράσει την επιθυμία να προχωρήσει στην έκδοση ενός, όσο το δυνατόν, πιο ολοκληρωμένου βιβλίου για τη μουσική της Βόρειας Εύβοιας.

 Το ΜΛΑ βρίσκεται τώρα στην πολύ ευχάριστη θέση να προβεί σ' αυτήν την έκδοση που θα περιλαμβάνει δύο τόμους. Ο πρώτος, που είναι έτοιμος, είναι αφιερωμένος στα "Χορευτικά" τραγούδια και στα του "Κύκλου του Χρόνου" κι ο δεύτερος, που ετοιμάζεται, στα ρυθμικά ελεύθερα τραγούδια της "Τάβλας" και στα του "Κύκλου της Ζωής". [...] 

(Από τον πρόλογο της έκδοσης)

Η λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου σήμανε την ώρα της απόδοσης ευθυνών για τις τεράστιες ανθρώπινες απώλειες και τις υλικές καταστροφές. Ήδη άλλωστε μεσούντος του πολέμου οι Σύμμαχοι διεκήρυσσαν την ακλόνητη αποφασιστικότητά τους για την παραδειγματική τιμωρία των εγκληματιών πολέμου και την καταβολή της δέουσας επανόρθωσης στις χώρες που συμμετείχαν στον κοινό αγώνα. 

Η Ελλάδα, που συγκαταλεγόταν μεταξύ των νικητών, υπέστη μια εξαιρετικά σκληρή τριπλή κατοχή, με μεγάλες απώλειες σε έμψυχο και άψυχο δυναμικό, και προσπάθησε κι αυτή με τη σειρά της να προβάλει τις διεκδικήσεις της. Έκαναν άραγε οι ελληνικές κυβερνήσεις όλα τα απαραίτητα βήματα προκειμένου να εξασφαλίσουν την ηθική και υλική δικαίωση; Αναγνώρισαν οι πρώην κατακτητές την ευθύνη τους, αποδεχόμενοι να συμβάλουν στην εκκαθάριση των συνεπειών που προκάλεσε ο πόλεμος; Αποδόθηκε η πρέπουσα τιμωρία σε αυτούς που διενήργησαν τόσο εκτεταμένα εγκλήματα πολέμου; Τα θύματα αυτών των εγκλημάτων έλαβαν την αποζημίωση που δικαιούνταν; Η ελληνική πολιτεία έλαβε την κατάλληλη επανόρθωση προκειμένου να οργανώσει εκ νέου τις δομές της και να ανασυγκροτήσει την κατεστραμμένη οικονομία της; 

Το ανά χείρας βιβλίο, στηριγμένο σχεδόν εξολοκλήρου σε αρχειακές πηγές της Ελλάδας και του εξωτερικού, αποτελεί την πρώτη συγκριτική επιστημονική μελέτη που επιχειρεί να παρουσιάσει στην ολότητά της την πολιτική που ακολουθήθηκε στη διεκδίκηση των πολεμικών οφειλών και την ποινική δίωξη των εγκληματιών πολέμου, εστιάζοντας όχι μόνο στη Γερμανία αλλά και στις δύο άλλες δυνάμεις κατοχής, την Ιταλία και τη Βουλγαρία. 

(Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Τίτλος: Η αρχαιολογία και οι αισθήσεις / βίωμα, μνήμη και συν-κίνηση

Συγγραφέας: Γιάννης Χαμηλάκης

Μετάφραση:  Νίκος Κούρκουλος

Έκδοση: Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2015

Σελίδες: 265

ISBN: 978-618-5118-08-2

Τιμή με έκπτωση: 20,13€

Η αρχαιολογία θα μπορούσε να προσφέρει μια πλουσιότερη ματιά στην ανθρώπινη αισθητηριακή εμπειρία, ξεπερνώντας την έως τώρα περιορισμένη και βασικά προβληματική αντιμετώπιση των σωματικών αισθήσεων. Ο Γιάννης Χαμηλάκης προτείνει μια αισθητηριακή αρχαιολογία που μπορεί να ανακαλύψει τις χα-μένες, καταπνιγμένες και ξεχασμένες αισθητηριακές και συν-κινητικές τροπικότητες των ανθρώπων. Χρησιμοποιώντας την Κρήτη της Εποχής του Χαλκού σαν μελέτη περίπτωσης, δείχνει πως μπορεί να μας βοηθήσει η αισθητηριακή μνήμη για να επανεξετάσουμε προβλήματα που εκτείνονται από την παραγωγή της προγονικής κληρονομιάς έως την μεγάλης κλίμακας κοινωνική αλλαγή και την πολιτισμική σημασία των μνημείων. 

(Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Τίτλος: Η Κρήτη από τον 19ο στον 20ο αιώνα (δίγλωσσο)

Κείμενα: Εύα Γραμματικάκη, Μανόλης Δρακάκης, Αγησίλαος Καλουτσάκης, Αγγελική Μπαλτατζή

Επιμέλεια:  Αλέξης Καλοκαιρινός, Λένα Τζεδάκη-Αποστολάκη

Έκδοση: Εταιρεία Κρητικών Ιστορικών Μελετών, Ηράκλειο 2013

Σελίδες: 60

ISBN: 978-960-9480-23-9

Τιμή με έκπτωση: 4,50€

Δείτε το trailer της έκθεσης

Διάρκεια έκθεσης: 7 Μαΐου – 18 Ιουλίου 2015
Ώρες λειτουργίας: Τρίτη – Παρασκευή 10 π.μ.–2 μ.μ.
Τετάρτη & Παρασκευή 6 – 8 μ.μ., Σάββατο 12-2 μ.μ.
Πληροφορίες: 210 5223 101, 210 5223540, 210 3234 267

Παρότι η βιβλιογραφία της ιστορίας των επιστημών είναι εξαιρετικά πλούσια όσον αφορά την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής επιστημονικής γνώσης, δεν υπήρχε μέχρι σήμερα ένα γενικό έργο που να καταπιάνεται με την επιστημονική Ευρώπη ως πνευματική ενότητα στο πέρασμα των αιώνων. Το κενό αυτό φιλοδοξεί να το καλύψει το συλλογικό έργο Η Ευρώπη των επιστημών. 

Οι συγγραφείς του ασχολούνται με την ιστορία και την εξέλιξη της επιστημονικής γνώσης στον χώρο καταγωγής της, καθώς και με την επίδραση αυτής της γνώσης στην ομογενοποίηση των κοινωνιών που καταλαμβάνουν αυτόν τον χώρο. Προσπαθούν έτσι να παρουσιάσουν σε μια ενιαία κίνηση την ανάπτυξη της επιστημονικής γνώσης αυτής καθαυτήν, των σχέσεών της με τον χώρο στον οποίο διαδόθηκε, καθώς και τον διάλογο ή τις αντιπαραθέσεις που αυτές οι ποικίλες σχέσεις προκάλεσαν. 

Εξετάζουν πρώτα τη γέννηση της «ευρωπαϊκής επιστήμης» κατά την Αρχαιότητα, στους τόπους και τα περιεχόμενά της, έως ότου το σύνολο των ελληνικών και αραβικών μελετών και εργασιών συγκροτήσει ένα ομοιογενές σώμα γνώσεων που θα εξαπλωθεί προοδευτικά μέχρι το τέλος του Μεσαίωνα. 

Η πραγμάτευση του θέματος μέσα σε αυτή τη μεγάλη ιστορική προοπτική επιτρέπει την καλύτερη κατανόηση της ιδιαιτερότητας αυτού του αυστηρά ευρωπαϊκού φαινομένου, δηλαδή της εμφάνισης μιας καινούριας έννοιας της γνώσης, η οποία ονομάζεται πλέον κλασική επιστήμη και, παρότι διέρρηξε τους δεσμούς της με τις αρχαίες πηγές, αναπτύχθηκε κατά το δεύτερο μισό του 16ου αιώνα με αφετηρία αυτές τις πηγές. Αυτό είναι και το αντικείμενο του πρώτου μέρους του βιβλίου, που αναπτύσσεται γύρω από δύο μεγάλα θέματα: 

Από τη μια παρουσιάζει τις κύριες πλευρές της νέας σύλληψης της επιστήμης, ενώ από την άλλη περιγράφει την καινούρια οργάνωση της επιστήμης που εμφανίζεται από το δεύτερο μισό του 17ου αιώνα στις ευρωπαϊκές χώρες των οποίων η οικονομία γνωρίζει μια περίοδο ανάπτυξης (Ιταλία, Γαλλία, Αγγλία, Κάτω Χώρες). Αυτή η καινούρια σύλληψη και οργάνωση της γνώσης θα γνωρίσει, από την τελευταία δεκαετία του 18ου αιώνα, μια ανάπτυξη η οποία, τον 19ο αιώνα, θα εξαπλωθεί στο σύνολο σχεδόν της ηπείρου. 

Το δεύτερο μέρος του βιβλίου εξετάζει τους τρόπους με τους οποίους πραγματοποιήθηκε αυτή η ανάπτυξη, τα αίτιά της και τις συγκρούσεις που δημιούργησε σε χώρες οι οποίες, στην αρχή, είχαν διαφορετική επιστημονική κουλτούρα.  

Στόχος αυτής της μελέτης είναι να διερευνήσει τους τρόπους με τους οποίους γίνεται νοητή η «Δύση» στους χώρους της «Ανατολής» στο πλαίσιο της συγκυρίας του 19ου αιώνα που επηρεάστηκε από παράγοντες όπως η άνοδος του εθνικισμού και η δημιουργία εθνικών κρατών, η οθωμανική μεταρρυθμιστική πορεία και η οικονομική και πολιτική ισχύς των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων.

Η μελέτη υποστηρίζει ότι η πρόσληψη και υποδοχή της «Δύσης» στην «Ανατολή» υπήρξε μια ενεργητική διαδικασία, η οποία δεν μπορεί να κατανοηθεί με όρους αντίθεσης. Προτείνοντας τον εαυτό της ως πρότυπο, η «Δύση» άσκησε μια συστηματική επίδραση στις κοινωνίες της «Ανατολής», της «καθ’ ημάς Ανατολής» συμπεριλαμβανομένης, επηρεάζοντας άμεσα τον τρόπο με τον οποίο οι διάφορες εθνοθρησκευτικές κοινότητες αντιλαμβάνονταν τον εαυτό τους και τους «άλλους». Η ταυτόχρονη επίδραση του εθνικισμού όμως αναίρεσε τις προϋποθέσεις «μίμησης» της «Δύσης» προβάλλοντας όλα εκείνα τα στοιχεία που θεωρήθηκαν εγγενή στοιχεία της δυτικής νεωτερικότητας και κατ’ επέκταση απειλή για την εθνική ταυτότητα.

Οι αποστάσεις από τη «Δύση» δεν ισοδυναμούσαν με άρνηση των εκσυγχρονιστικών ή «εκπολιτιστικών» προγραμμάτων, τα οποία στην περίπτωση των ελληνορθόδοξων ηγετικών ομάδων της οθωμανικής επικράτειας συνδέθηκαν με προγράμματα γλωσσικού εξελληνισμού και στην πράξη οδήγησαν στην εθνικοποίηση της εκπολιτιστικής διαδικασίας τόσο στα βαλκανικά όσο και τα μικρασιατικά εδάφη. Ο ελληνικός εθνικός λόγος παρουσίασε τους Έλληνες ως κατόχους ενός σημαντικού πλεονεκτήματος έναντι άλλων ανερχόμενων εθνικισμών, αλλά και της μουσουλμανικής κοινωνίας. Το πλεονέκτημα αυτό ήταν μια εξιδανικευμένη ελληνική αρχαιότητα, η οποία είχε τοποθετηθεί στην αφετηρία του ευρωπαϊκού πολιτισμού από το κυρίαρχο ευρωκεντρικό αφήγημα στη Δυτική Ευρώπη. Η οικειοποίηση αυτού του αφηγήματος στην «καθ’ ημάς Ανατολή» από την ελληνική λογιοσύνη διαμόρφωσε τις προϋποθέσεις εκείνες που αναγόρευσαν τους Έλληνες σε αποκλειστικούς εκπροσώπους του πολιτισμού στην Ανατολή παραγνωρίζοντας κάθε άλλη πολιτισμική παράδοση.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)