ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΜΙΕΤ- ΑΜΕΡΙΚΗΣ 13

Τίτλος: Λόγος και χρόνος στη νεοελληνική γραμματεία (18ος-19ος αιώνας)
Κείμενα:  Συλλογικό
Επιμέλεια: Κακλαμάνης Στέφανος, Καλοκαιρινός Αλέξης, Πολυχρονάκης Δημήτρης
Έκδοση: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης,2015
Σελίδες: 872
ISBN: 978-960-524-422-4
Τιμή με έκπτωση: 45,00€

Ο τόμος απαρτίζεται από 32 κείμενα που έχουν την αφετηρία τους στις ανακοινώσεις του ομότιτλου συνεδρίου νεοελληνικών σπουδών που οργάνωσε το Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης το 2013 προς τιμήν του Αλέξη Πολίτη, κορυφαίου μελετητή του νεοελληνικού πολιτισμού. Με κεντρικούς άξονες τις διάφορες μορφές και λειτουργίες του λόγου και του χρόνου από την εποχή του Διαφωτισμού ώς τις παραμονές των Βαλκανικών πολέμων ανιχνεύονται οι δράσεις, οι ιδέες και οι πραγματώσεις της ελληνικής κοινωνίας και χαρτογραφούνται οι σημαντικότεροι αναβαθμοί που οδήγησαν στη διαμόρφωσή της. Μέσα από ένα πλήθος πηγών και μεθόδων προσέγγισης συζητιούνται καίρια και δυσεπίλυτα προβλήματα της πνευματικής ιστορίας του τόπου μας, ανασυντίθενται οι σημαντικότερες ατομικές και συλλογικές πρωτοβουλίες που καταγράφηκαν στον ελλαδικό κόσμο και στα μεγάλα κέντρα του απόδημου Ελληνισμού, και αναδεικνύονται τα νοητικά, αισθητικά και κοινωνικά ρεύματα και η έκφραση των ατομικών συνειδήσεων.

Το δημοτικό (κλέφτικο) τραγούδι στα ιστορικά του συμφραζόμενα, ο λαϊκότροπος έντυπος και χειρόγραφος λόγος, οι γλωσσικές, αισθητικές και ιδεολογικές αναζητήσεις πριν και μετά τον Αγώνα της Παλιγγενεσίας, η κληρονομιά αλλά και οι καινούργιες πραγματικότητες και ανάγκες του νεοσύστατου κράτους, η επικοινωνία και τα δίκτυα λογίων του ελλαδικού και του ευρωπαϊκού κόσμου στα χρόνια της Μεγάλης Ιδέας, οι αποτυπώσεις του Ρομαντισμού στη λογοτεχνία του 19ου αιώνα, η σχέση του δημιουργού με την ιστορική και λογοτεχνική συγκυρία, οι μύθοι και οι φαντασιακές κατασκευές σε μια εποχή που διέπεται από τα μεγάλα εθνικά και ιδεολογικά προτάγματα, αποτελούν μερικά μόνο από τα ζητήματα που οι συγγραφείς του τόμου πραγματεύονται με περισσή φροντίδα και γνώση στις μελέτες τους.

Ο τόμος κλείνει με την εργογραφία του Αλέξη Πολίτη και Ευρετήριο.

Το Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη παρουσιάζει την έκθεση «Π. Τέτσης: Η  αποθέωση του τοπίου. Ζωγραφική 2010-2014». Θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά η νέα αθέατη δουλειά του με ευφάνταστα έργα, μνημειακών διαστάσεων, ελαιογραφίες και σινικής μελάνης, που αποκαλύπτουν τη δύναμη των προσωπικών του μορφοπλαστικών κατακτήσεων.

Η διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης, Μαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα, επισημαίνει στον ομότιτλο κατάλογο της έκθεσης μεταξύ των άλλων: «Τα τελευταία έργα του Παναγιώτη Τέτση  φέρνουν αυθόρμητα στη μνήμη περιγραφές του Παπαδιαμάντη, στίχους του Κάλβου, του Σεφέρη, του Ελύτη. Γιατί και ο ζωγράφος, όπως ο Ζακύνθιος ποιητής, πλέκει δοξαστικό και τραχύ ύμνο στα «καυχήματα των θαυμασίων σκοπέλων (Σπετζίας, Ύδρας, Ψαρών)», και ιδιαίτερα βέβαια στις φίλιες και γνώριμες ακτές της ένδοξης πατρίδας του της Ύδρας. «Τα περιπόθητα βουνά και τα χωράφια, κεχρυσωμένα ακόμα από τον ήλιο» του Κάλβου, «οι κρημνώδεις ακτές και οι αλίπληκτοι βράχοι» ενός παπαδιαμαντικού Ελύτη, το  ομηρικό «πορφύρεον κύμα» αναζητούσαν την εικόνα τους στη ζωγραφική. Οι πίνακες που εκτίθενται στο Ίδρυμα Θεοχαράκη, μνημειακοί σε μέγεθος και επικοί στο ύφος, ιστορούν μια πρωτόγνωρη, «θεόκτιστη», νησιωτική Ελλάδα, που μόνο στην ποίηση είχαμε συναντήσει ως τώρα: «Τρεις βράχοι σε σχήμα πύλης, σκουριασμένοι/ λίγα καμένα πεύκα μαύρα και κίτρινα/ κι’ ένα τετράγωνο σπιτάκι θαμμένο στον ασβέστη», και ιδού οι στίχοι του Σεφέρη φέρνουν μπροστά στα μάτια μας τους πρόσφατους πίνακες του ζωγράφου. Βουνά και βράχια ηλιοτροπικά  γράφουν με χρώματα και  φώτα  τις ώρες και τις εποχές, ντυμένα άλλοτε με  πορφύρες και άλλοτε με σκυθρωπά γκρίζα, όταν «μελανόπτερα σύννεφα αρμενίζουν» πάνω τους, σύμφωνα με τη λύρα του Κάλβου.»

Ο επιμελητής της έκθεσης και διευθυντής του εικαστικού προγράμματος του Ιδρύματος Β & Μ Θεοχαράκη, Τάκης Μαυρωτάς, τονίζει μεταξύ των άλλων: «Οι 27 πίνακες, που πρωτοπαρουσιάζονται στο Ίδρυμα Β. &Μ. Θεοχαράκη, αποκαλύπτουν τα νέα αισθητικά στοιχεία ενός έργου που αντιστρατεύεται το άγνωστο, το άπειρο και το χάος. Ο Τέτσης ζει το παρόν και αντιμετωπίζει την τέχνη στις οικουμενικές της διαστάσεις μέσα από την πρωτοτυπία της έκφρασης ενός γνήσιου και αληθινού βιώματος. Η ζωή, εξάλλου, για τον ίδιο, παραμένει μια υπόθεση μέσα στη φύση, και η ζωγραφική δώρο απόλαυσης και έκστασης. Η φύση του δίνει τη δύναμη να αποτυπώνει με αμεσότητα αυτές τις αξεπέραστες τοπιογραφικές εικόνες του Σαρωνικού και της Ύδρας, όπου κυριαρχεί μια αίσθηση που προκαλεί επιθυμίες και όνειρα, παραπέμποντάς μας στον χρόνο και την πολυτιμότητα της στιγμής … Ο αιγαιοπελαγίτης Τέτσης έχει το δικό του ύφος, σταθερές ιδέες και αρχές. Με την υψηλή ποιότητα και την ιδιαιτερότητα του έργου του βάζει τη δική του σφραγίδα στην ιστορία της νεοελληνικής τέχνης. Ο ίδιος επικεντρώνει την όρασή του στην αμετάβλητη πραγματικότητα της φύσης, στην Ύδρα, τον γενέθλιο τόπο του, αποκαλύπτοντας τη ψυχή του. Τόπο που αποδίδει με σταθερότητα και καθαρότητα, με ανεπιτήδευτη απλότητα και μεγάλη ευαισθησία. Έτσι, στα έργα του έχεις την αίσθηση ότι ανακινεί ιδέες, ενδυναμώνοντας την ανάγκη να τονίσει το νόημα της ύπαρξης και το αγαθό της ζωής στον συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο. Η Ελλάδα ήταν και παραμένει το καταφύγιό του και η ζωγραφική του μέσο διεκδίκησης ελευθερίας, ομορφιάς, ζωντάνιας και απτών αισθήσεων, επιβεβαιώνοντας με τον πιο πειστικό τρόπο τον στοχασμό του Γιάννη Τσαρούχη, που έλεγε ότι « Έλληνας είναι ο καλλιτέχνης που έχει το θάρρος να βλέπει με τα μάτια του και να καλλιεργεί τον έρωτα μέσα του. Όλα τα άλλα είναι αισθητική χειροτεχνία». Η ζωγραφική του Τέτση είναι η έκφραση του εαυτού του, μια αυθεντική και αισθησιακή εικόνα του κόσμου.»

Ο Π. Τέτσης γεννήθηκε στην Ύδρα το 1925 και εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στον Πειραιά το 1937. Επέστρεφε όμως κάθε καλοκαίρι στην Ύδρα, όπου άρχισε να ζωγραφίζει. Εκεί συνάντησε τον Χατζηκυριάκο–Γκίκα και τον Πικιώνη, που τους θεωρεί, έμμεσα, δασκάλους του. Το 1940 παίρνει τα πρώτα μαθήματα ζωγραφικής από τον Γερμανό Klaus Frieslander και, στη συνέχεια, σπουδάζει στην ΑΣΚΤ της Αθήνας (1943–1949). Ένα χρόνο πριν αποφοιτήσει, πραγματοποιεί την πρώτη του ατομική έκθεση, (1948, Ρόμβος). Το 1951 ξεκινάει και τη διδακτική του δραστηριότητα, ως επιμελητής στην έδρα ελεύθερου σχεδίου στο ΕΜΠ, με καθηγητή τον Χατζηκυριάκο-Γκίκα. Με υποτροφία του ΙΚΥ συνεχίζει τις σπουδές του στο Παρίσι (1953-56) όπου μεταξύ άλλων παρακολουθεί μαθήματα χαλκογραφίας με τον Ed. Goerg στην Ecole des Beaux Arts. Δίδαξε στo Τμήμα Σχεδιαστών του Αθηναϊκού Τεχνολογικού Ομίλου (1959-1962) και υπήρξε συνιδρυτής και δάσκαλος του Ελεύθερου Σπουδαστηρίου Καλών Τεχνών (Σχολή Βακαλό) - μαζί με τους Ελένη Βακαλό, Ασαντούρ Μπαχαριάν και Φραντζή Φρατζεσκάκη - (1958-1976).

Εκλέχτηκε καθηγητής στην ΑΣΚΤ της Αθήνας (1976), όπου δίδαξε ως το 1991 (πρύτανης από το 1989). Το 1993 έγινε τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και το 1999 τιμήθηκε με τον Ανώτερο Ταξιάρχη του Φοίνικος. Είχε και έχει έντονη εκθεσιακή δραστηριότητα: περισσότερες από 90 ατομικές εκθέσεις και πάρα πολλές ομαδικές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Συμμετείχε στην Μπιενάλε του Sao Paulo (1957) και στην Μπιενάλε της Αλεξάνδρειας (1959). Η αναδρομική του έκθεση με τίτλο 35 χρόνια ζωγραφική (1992, Πινακοθήκη Πιερίδη), περιόδευσε στις δημοτικές Πινακοθήκες Μυτιλήνης, Πατρών, Καλαμάτας, Ρόδου και Χανίων. Ακολούθησαν και άλλες αναδρομικές εκθέσεις στην Εθνική Πινακοθήκη (1999), στη Φλωρεντία, την Κύπρο και αλλού.

(από την παρουσίαση της έκθεσης στο Ίδρυμα Β&Μ Θεοχαράκη)

Ο Αύγουστος του 1962 ήταν ένας ιδιαίτερα παραγωγικός μήνας ηχογραφήσεων δημοτικών τραγουδιών στη Βόρεια Εύβοια. Ο λαογράφος Δημήτρης Σέττας (1911 - 1989) ως απεσταλμένος της Εταιρείας Ευβοϊκών Σπουδών, έχοντας ξεκινήσει από τον Ιούλιο, ηχογράφησε 269 δείγματα από 17 χωριά, και το Μουσικό Λαογραφικό Αρχείο Μέλπως Μερλιέ (ΜΛΑ) 309 δείγματα από 13 χωριά. 

Όμως οι μετέχοντες σ' αυτές τις δύο αποστολές δεν συναντήθηκαν γιατί πρόσεξαν ώστε να μη δουλέψουν στα ίδια χωριά, με εξαίρεση τα Γιάλτρα, τη Λιχάδα, τον Κρυονερίτη και τη Μονοκαρυά. Να σημειωθεί ότι ο Σέττας έκανε πολλές ηχογραφήσεις στη Μονοκαρυά κι ελάχιστες στον Κρυονερίτη, ενώ το ΜΛΑ το αντίθετο. 

Το 1983 δημοσιεύτηκαν τα κείμενα των τραγουδιών που ηχογράφησε ο Σέττας στον 25ο τόμο του Αρχείου Ευβοϊκών Μελετών (σσ. 97 - 252). Νωρίτερα, το 1963, ο ίδιος δημοσίευσε τον κατάλογο των ηχογραφήσεών του (ό.π., τόμος 10ος, σσ. 344-366) σε άρθρο με τίτλο "Μουσική Λαογραφική Αποστολή στη Βόρεια Εύβοια". 

Το 1988 οι ιθύνοντες της Εταιρείας παραχώρησαν τις ηχογραφήσεις του Σέττα στο ΜΛΑ, το οποίο είχε εκφράσει την επιθυμία να προχωρήσει στην έκδοση ενός, όσο το δυνατόν, πιο ολοκληρωμένου βιβλίου για τη μουσική της Βόρειας Εύβοιας.

 Το ΜΛΑ βρίσκεται τώρα στην πολύ ευχάριστη θέση να προβεί σ' αυτήν την έκδοση που θα περιλαμβάνει δύο τόμους. Ο πρώτος, που είναι έτοιμος, είναι αφιερωμένος στα "Χορευτικά" τραγούδια και στα του "Κύκλου του Χρόνου" κι ο δεύτερος, που ετοιμάζεται, στα ρυθμικά ελεύθερα τραγούδια της "Τάβλας" και στα του "Κύκλου της Ζωής". [...] 

(Από τον πρόλογο της έκδοσης)

Η λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου σήμανε την ώρα της απόδοσης ευθυνών για τις τεράστιες ανθρώπινες απώλειες και τις υλικές καταστροφές. Ήδη άλλωστε μεσούντος του πολέμου οι Σύμμαχοι διεκήρυσσαν την ακλόνητη αποφασιστικότητά τους για την παραδειγματική τιμωρία των εγκληματιών πολέμου και την καταβολή της δέουσας επανόρθωσης στις χώρες που συμμετείχαν στον κοινό αγώνα. 

Η Ελλάδα, που συγκαταλεγόταν μεταξύ των νικητών, υπέστη μια εξαιρετικά σκληρή τριπλή κατοχή, με μεγάλες απώλειες σε έμψυχο και άψυχο δυναμικό, και προσπάθησε κι αυτή με τη σειρά της να προβάλει τις διεκδικήσεις της. Έκαναν άραγε οι ελληνικές κυβερνήσεις όλα τα απαραίτητα βήματα προκειμένου να εξασφαλίσουν την ηθική και υλική δικαίωση; Αναγνώρισαν οι πρώην κατακτητές την ευθύνη τους, αποδεχόμενοι να συμβάλουν στην εκκαθάριση των συνεπειών που προκάλεσε ο πόλεμος; Αποδόθηκε η πρέπουσα τιμωρία σε αυτούς που διενήργησαν τόσο εκτεταμένα εγκλήματα πολέμου; Τα θύματα αυτών των εγκλημάτων έλαβαν την αποζημίωση που δικαιούνταν; Η ελληνική πολιτεία έλαβε την κατάλληλη επανόρθωση προκειμένου να οργανώσει εκ νέου τις δομές της και να ανασυγκροτήσει την κατεστραμμένη οικονομία της; 

Το ανά χείρας βιβλίο, στηριγμένο σχεδόν εξολοκλήρου σε αρχειακές πηγές της Ελλάδας και του εξωτερικού, αποτελεί την πρώτη συγκριτική επιστημονική μελέτη που επιχειρεί να παρουσιάσει στην ολότητά της την πολιτική που ακολουθήθηκε στη διεκδίκηση των πολεμικών οφειλών και την ποινική δίωξη των εγκληματιών πολέμου, εστιάζοντας όχι μόνο στη Γερμανία αλλά και στις δύο άλλες δυνάμεις κατοχής, την Ιταλία και τη Βουλγαρία. 

(Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Τίτλος: Η αρχαιολογία και οι αισθήσεις / βίωμα, μνήμη και συν-κίνηση

Συγγραφέας: Γιάννης Χαμηλάκης

Μετάφραση:  Νίκος Κούρκουλος

Έκδοση: Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2015

Σελίδες: 265

ISBN: 978-618-5118-08-2

Τιμή με έκπτωση: 20,13€

Η αρχαιολογία θα μπορούσε να προσφέρει μια πλουσιότερη ματιά στην ανθρώπινη αισθητηριακή εμπειρία, ξεπερνώντας την έως τώρα περιορισμένη και βασικά προβληματική αντιμετώπιση των σωματικών αισθήσεων. Ο Γιάννης Χαμηλάκης προτείνει μια αισθητηριακή αρχαιολογία που μπορεί να ανακαλύψει τις χα-μένες, καταπνιγμένες και ξεχασμένες αισθητηριακές και συν-κινητικές τροπικότητες των ανθρώπων. Χρησιμοποιώντας την Κρήτη της Εποχής του Χαλκού σαν μελέτη περίπτωσης, δείχνει πως μπορεί να μας βοηθήσει η αισθητηριακή μνήμη για να επανεξετάσουμε προβλήματα που εκτείνονται από την παραγωγή της προγονικής κληρονομιάς έως την μεγάλης κλίμακας κοινωνική αλλαγή και την πολιτισμική σημασία των μνημείων. 

(Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Τίτλος: Η Κρήτη από τον 19ο στον 20ο αιώνα (δίγλωσσο)

Κείμενα: Εύα Γραμματικάκη, Μανόλης Δρακάκης, Αγησίλαος Καλουτσάκης, Αγγελική Μπαλτατζή

Επιμέλεια:  Αλέξης Καλοκαιρινός, Λένα Τζεδάκη-Αποστολάκη

Έκδοση: Εταιρεία Κρητικών Ιστορικών Μελετών, Ηράκλειο 2013

Σελίδες: 60

ISBN: 978-960-9480-23-9

Τιμή με έκπτωση: 4,50€

Δείτε το trailer της έκθεσης

Διάρκεια έκθεσης: 7 Μαΐου – 18 Ιουλίου 2015
Ώρες λειτουργίας: Τρίτη – Παρασκευή 10 π.μ.–2 μ.μ.
Τετάρτη & Παρασκευή 6 – 8 μ.μ., Σάββατο 12-2 μ.μ.
Πληροφορίες: 210 5223 101, 210 5223540, 210 3234 267

Παρότι η βιβλιογραφία της ιστορίας των επιστημών είναι εξαιρετικά πλούσια όσον αφορά την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής επιστημονικής γνώσης, δεν υπήρχε μέχρι σήμερα ένα γενικό έργο που να καταπιάνεται με την επιστημονική Ευρώπη ως πνευματική ενότητα στο πέρασμα των αιώνων. Το κενό αυτό φιλοδοξεί να το καλύψει το συλλογικό έργο Η Ευρώπη των επιστημών. 

Οι συγγραφείς του ασχολούνται με την ιστορία και την εξέλιξη της επιστημονικής γνώσης στον χώρο καταγωγής της, καθώς και με την επίδραση αυτής της γνώσης στην ομογενοποίηση των κοινωνιών που καταλαμβάνουν αυτόν τον χώρο. Προσπαθούν έτσι να παρουσιάσουν σε μια ενιαία κίνηση την ανάπτυξη της επιστημονικής γνώσης αυτής καθαυτήν, των σχέσεών της με τον χώρο στον οποίο διαδόθηκε, καθώς και τον διάλογο ή τις αντιπαραθέσεις που αυτές οι ποικίλες σχέσεις προκάλεσαν. 

Εξετάζουν πρώτα τη γέννηση της «ευρωπαϊκής επιστήμης» κατά την Αρχαιότητα, στους τόπους και τα περιεχόμενά της, έως ότου το σύνολο των ελληνικών και αραβικών μελετών και εργασιών συγκροτήσει ένα ομοιογενές σώμα γνώσεων που θα εξαπλωθεί προοδευτικά μέχρι το τέλος του Μεσαίωνα. 

Η πραγμάτευση του θέματος μέσα σε αυτή τη μεγάλη ιστορική προοπτική επιτρέπει την καλύτερη κατανόηση της ιδιαιτερότητας αυτού του αυστηρά ευρωπαϊκού φαινομένου, δηλαδή της εμφάνισης μιας καινούριας έννοιας της γνώσης, η οποία ονομάζεται πλέον κλασική επιστήμη και, παρότι διέρρηξε τους δεσμούς της με τις αρχαίες πηγές, αναπτύχθηκε κατά το δεύτερο μισό του 16ου αιώνα με αφετηρία αυτές τις πηγές. Αυτό είναι και το αντικείμενο του πρώτου μέρους του βιβλίου, που αναπτύσσεται γύρω από δύο μεγάλα θέματα: 

Από τη μια παρουσιάζει τις κύριες πλευρές της νέας σύλληψης της επιστήμης, ενώ από την άλλη περιγράφει την καινούρια οργάνωση της επιστήμης που εμφανίζεται από το δεύτερο μισό του 17ου αιώνα στις ευρωπαϊκές χώρες των οποίων η οικονομία γνωρίζει μια περίοδο ανάπτυξης (Ιταλία, Γαλλία, Αγγλία, Κάτω Χώρες). Αυτή η καινούρια σύλληψη και οργάνωση της γνώσης θα γνωρίσει, από την τελευταία δεκαετία του 18ου αιώνα, μια ανάπτυξη η οποία, τον 19ο αιώνα, θα εξαπλωθεί στο σύνολο σχεδόν της ηπείρου. 

Το δεύτερο μέρος του βιβλίου εξετάζει τους τρόπους με τους οποίους πραγματοποιήθηκε αυτή η ανάπτυξη, τα αίτιά της και τις συγκρούσεις που δημιούργησε σε χώρες οι οποίες, στην αρχή, είχαν διαφορετική επιστημονική κουλτούρα.  

Στόχος αυτής της μελέτης είναι να διερευνήσει τους τρόπους με τους οποίους γίνεται νοητή η «Δύση» στους χώρους της «Ανατολής» στο πλαίσιο της συγκυρίας του 19ου αιώνα που επηρεάστηκε από παράγοντες όπως η άνοδος του εθνικισμού και η δημιουργία εθνικών κρατών, η οθωμανική μεταρρυθμιστική πορεία και η οικονομική και πολιτική ισχύς των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων.

Η μελέτη υποστηρίζει ότι η πρόσληψη και υποδοχή της «Δύσης» στην «Ανατολή» υπήρξε μια ενεργητική διαδικασία, η οποία δεν μπορεί να κατανοηθεί με όρους αντίθεσης. Προτείνοντας τον εαυτό της ως πρότυπο, η «Δύση» άσκησε μια συστηματική επίδραση στις κοινωνίες της «Ανατολής», της «καθ’ ημάς Ανατολής» συμπεριλαμβανομένης, επηρεάζοντας άμεσα τον τρόπο με τον οποίο οι διάφορες εθνοθρησκευτικές κοινότητες αντιλαμβάνονταν τον εαυτό τους και τους «άλλους». Η ταυτόχρονη επίδραση του εθνικισμού όμως αναίρεσε τις προϋποθέσεις «μίμησης» της «Δύσης» προβάλλοντας όλα εκείνα τα στοιχεία που θεωρήθηκαν εγγενή στοιχεία της δυτικής νεωτερικότητας και κατ’ επέκταση απειλή για την εθνική ταυτότητα.

Οι αποστάσεις από τη «Δύση» δεν ισοδυναμούσαν με άρνηση των εκσυγχρονιστικών ή «εκπολιτιστικών» προγραμμάτων, τα οποία στην περίπτωση των ελληνορθόδοξων ηγετικών ομάδων της οθωμανικής επικράτειας συνδέθηκαν με προγράμματα γλωσσικού εξελληνισμού και στην πράξη οδήγησαν στην εθνικοποίηση της εκπολιτιστικής διαδικασίας τόσο στα βαλκανικά όσο και τα μικρασιατικά εδάφη. Ο ελληνικός εθνικός λόγος παρουσίασε τους Έλληνες ως κατόχους ενός σημαντικού πλεονεκτήματος έναντι άλλων ανερχόμενων εθνικισμών, αλλά και της μουσουλμανικής κοινωνίας. Το πλεονέκτημα αυτό ήταν μια εξιδανικευμένη ελληνική αρχαιότητα, η οποία είχε τοποθετηθεί στην αφετηρία του ευρωπαϊκού πολιτισμού από το κυρίαρχο ευρωκεντρικό αφήγημα στη Δυτική Ευρώπη. Η οικειοποίηση αυτού του αφηγήματος στην «καθ’ ημάς Ανατολή» από την ελληνική λογιοσύνη διαμόρφωσε τις προϋποθέσεις εκείνες που αναγόρευσαν τους Έλληνες σε αποκλειστικούς εκπροσώπους του πολιτισμού στην Ανατολή παραγνωρίζοντας κάθε άλλη πολιτισμική παράδοση.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

 Η αναζήτηση της πραγματικότητας της γυναίκας, της αλήθειας της ζωής της και της πολλαπλότητας της θηλυκότητας πίσω από τις συμβολικές ή μη εικόνες των έργων τέχνης, που πολλές φορές όχι μόνο αγνοούν τις πραγματικότητες αυτές, αλλά και τις διαστρεβλώνουν διαμορφώνοντας ένα φανταστικό και ψευδές πρότυπο γυναίκας, συνιστά ένα εκ των αιτημάτων της έμφυλης ιστορίας της τέχνης. Μέσα στο πλαίσιο αυτό βασικός στόχος της συγκεκριμένης εργασίας αναδεικνύεται η διερεύνηση των διαφορετικών πλευρών της γυναίκας και του τρόπου αντιμετώπισης και απεικόνισής της από τους καλλιτέχνες στα έργα της νεοελληνικής γλυπτικής, τα φιλοτεχνήματα κυρίως τον 20ό αιώνα.

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Η Ιστορία, που συνέβη, και η μυθοπλασία ως Ιστορία , που θα μπορούσε να είχε συμβεί, πρωταγωνιστούν στον τόμο αυτό. Δεκαοκτώ προορισμοί -­ δεκαοκτώ πραγματικές ιστορίες ή μυθοπλασίες για τα λιμάνια του Αιγαίου, που στη σύγχρονη εποχή συνιστούν τους χώρους υποδοχής των ταξιδιωτών, τις ανοικτές πύλες εισόδου στις φυσικές ομορφιές, στα προϊόντα, στον πολιτισμό, στην ιστορία του τόπου. Το εγχείρημα ξεκίνησε αναζητώντας την ιστορία όχι ως διαδοχική αφήγηση γεγονότων και εποχών , αλλά ως αστραπιαίο φωτισμό σημαντικών ή και άσημων στιγμών από την ιστορική διαδρομή συγκεκριμένων τόπων. Από τους συγγραφείς ζητήθηκε να επιλέξουν ένα θέμα αγκιστρωμένο σε έναν τόπο -­ λιμάνι και να αφηγηθούν μία ιστορία να αναπλάσουν δηλαδή ένα περιστατικό της «μεγάλης» ή της «μικρής» ιστορίας, όπως εκείνοι θα το θεωρούσαν πιο ελκυστικό και πρόσφορο – χρησιμοποιώντας δηλαδή την παραδοσιακή ιστοριογραφική αφήγηση ή τη μυθοπλασία – με τη δέσμευση όμως της επιστημονικής εγκυρότητας και τεκμηρίωσης. Στόχος της απόπειρας αυτής δεν ήταν τόσο να πλουτίσει ο αναγνώστης τις εγκυκλοπαιδικές του γνώσεις, όσο να οσμιστεί «ζωντανές» στιγμές του παρελθόντος, να πάρει κάτι από την αύρα μιας εποχής, ιδιαίτερα μάλιστα αν τυχόν ο τόμος τον συνοδεύει κατά τη διάρκεια μιας περιήγησής του στο Αιγαίο. Για τον λόγο αυτό το χρονικό ανάπτυγμα των κειμένων που φιλοξενού νται, επιδιώχθηκε να καλύπτει τη μακρά διάρκεια, από τα προϊστορικά χρόνια μέχρι τα πιο πρόσφατα και η ανάπτυξη στον χώρο να ακολουθεί τα λιμάνια, τόπους επίσκεψης των σημερινών ταξιδιωτών. Στον τόμο συνεργάστηκαν 17 συγγραφείς με κείμενά για τα ακόλουθα λιμάνια του Αιγαίου :

Ακούγεται συχνά, και είναι σωστή, η άποψη ότι για τους μεγάλους συγγραφείς της αρχαιότητας κάθε γενιά δημιουργεί τη δική της μετάφραση. Είναι όμως εξίσου σωστό πως ορισμένες μεταφράσεις, καταξιωμένες για την πιστότητα, την ποιότητα και το ήθος τους, γίνονται με τη σειρά τους κλασικά κείμενα. Τέτοια έργα με διαχρονική αξία είναι αναντίρρητα και οι μεταφράσεις της Ιλιάδας και της Οδύσσειας που σμίλεψαν ο Ν. Καζαντζάκης και ο Ι. Κακριδής, σπουδαία μνημεία νεοελληνικού λόγου που κέρδισαν την εκτίμηση των φιλολόγων και την αγάπη των αναγνωστών από τότε που πρωτοκυκλοφόρησαν, το 1955 και το 1965 αντίστοιχα. 

 

Οι δύο μεταφραστές πίστευαν ότι τα νέα ελληνικά σωστό είναι να γράφονται μονοτονισμένα. Τις μεταφράσεις των ομηρικών επών όμως, θέλοντας να τις κάνουν προσιτές στο ευρύ κοινό, αποφάσισαν να τις εκδώσουν στο πολυτονικό σύστημα που όλοι διδάσκονταν και χρησιμοποιούσαν τα χρόνια εκείνα. Με την παρούσα ανατύπωσή τους σε μονοτονικό τα δύο έργα παίρνουν τη μορφή που οι μεταφραστές θα είχαν εξαρχής προτιμήσει.

 

Η νέα έκδοση ενσωματώνει όσες διορθώσεις είχε σημειώσει ο Ι. Κακριδής στο προσωπικό του αντίτυπο της Ιλιάδας και της Οδύσσειας. Μετά το κείμενο ακολουθούν τα Σημειώματα, με τη μορφή που είχαν στην πρώτη έκδοση. Στο τέλος κρίθηκε σκόπιμο να προστεθεί ένα εκτενές Γλωσσάρι, όπου ερμηνεύονται σπάνιες, ποιητικές, ιδιωματικές και άλλες λέξεις που οι αναγνώστες, ιδιαίτερα οι νέοι, είναι πιθανό να μη γνωρίζουν.

 

Ο Νίκος Καζαντζάκης και ο Ιωάννης Κακριδής, κορυφαίες μορφές της νεοελληνικής λογοτεχνίας και της κλασικής φιλολογίας αντίστοιχα, έβαλαν κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα την προσωπική τους σφραγίδα στον χώρο που υπηρέτησε ο καθένας.

Τα εξήντα χρόνια ανάμεσα στο 1789, όταν ακόμα βασίλευε ο Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ , και το 1848, όταν ο Μαρξ και ο Ένγκελς δημοσίευσαν το Κομουνιστικό Μανιφέστο, υπήρξαν για την Ευρώπη η εποχή μιας διττής επανάστασης, η οποία προκάλεσε τον μεγαλύτερο κοινωνικό μετασχηματισμό που υπέστη ο κόσμος μετά τους αρχαίους χρόνους.

Το βιβλίο αυτό αναλύει και ερμηνεύει τις εκπληκτικές αλλαγές που προκάλεσε η πολιτική Γαλλική Επανάσταση και η αγγλική Βιομηχανική Επανάσταση: τα «παλαιά καθεστώτα» καταρρέουν μπροστά στη δύναμη των νέων καπιταλιστικών χωρών. Νέοι δρόμοι ανοίγονται στην επιστήμη, τη  φιλοσοφία, τη  θρησκεία, την τέχνη. Νέες μέθοδοι εφαρμόζονται στον πόλεμο και τη  διπλωματία, στη βιομηχανία, το εμπόριο και τη  διακυβέρνηση των κρατών. Νέες λέξεις δημιουργούνται για να εκφράσουν τις νέες ιδέες. Η ιστορία της διττής επανάστασης, ωστόσο, δεν είναι απλώς η ιστορία του θριάμβου της νέας αστικής κοινωνίας· είναι και η ιστορία της εμφάνισης των δυνάμεων πού, μέσα σε έναν αιώνα από το 1848, έμελλε να μετατρέψουν την επέκταση σε συρρίκνωση.

Ο Έρικ Χόμπσμπωμ (Αλεξάνδρεια 1917 – Λονδίνο 2012) σπούδασε στη Βιέννη, το Βερολίνο, το Λονδίνο και το Κέμπριτζ. Υπήρξε μέλος της Βρετανικής Ακαδημίας και επίτιμο μέλος του Κίνγκς Κόλετζ του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ, και δίδαξε στο Μπέρκμπεκ Κόλετζ του Πανεπιστημίου του Λονδίνου.

*Η αρχική μετάφραση της Μαριέτας Οικονομοπούλου αναθεωρήθηκε στη β' ελληνική έκδοση του 1992 από την Αγλαϊα Κάσδαγλη. Για την παρούσα νέα αναθεώρηση συνεργάστηκαν οι επιμελητές του ΜΙΕΤ Γιώργος Ανδρουλιδάκης, Γιώργος Διαμάντης, Αντιγόνη Φιλιπποπούλου και Ελιάνα Χουρμουζιάδου.

 Συνολική παρουσίαση των βιβλίων του  Hobsbawm που φιλοξενεί το βιβλιοπωλείο μας